Un tema e un tema #14: Cancións que non entendo e “Siebenundachtzig”, dos Telephones Rouges

 

telephonesrouges.jpg

No último ‘Un tema e un tema’ que fixen, estiven xogando con Xiana a poñerlle cancións en linguas que a maioría de nós (pensando “nós” como o conxunto de xente que poida ler isto) non entendemos. A min pareceume moi divertido, e interesoume moito saber máis ou menos de que falan estas cancións de Renaldo i Clara, Anari, Adwaith, Shonen Knife, Fela Kuti, Angélique Kidjo, Björk, Afrirampo e os Telephones Rouges. Tamén me serve de escusa para usar esta foto dos Telephones, que non sei quen fixo pero que me fai moita gracia porque só dúas das tres persoas que saen nela deben ser do grupo, e recórdame a cando os Mekons mandaban fotos de colegas á prensa.

Aquí podedes escoitar a sección, e aquí programa completo. O que vai debaixo é algo parecido ao intento previo de escribir a miña parte, pero como con cada canción vai un diálogo, para pillalo por completo e saber como reaccionou Xiana, ou para xogar vós tamén, ides ter que escoitalo.

A primeira foi unha canción que aínda non entendo agora, falada en anidiano, esa lingua.

Hoxe tiven a idea de falar de cancións que non entendo, pero hai demasiadas, así que decidín centrarme en cancións das que non entendo a letra, e deixar aquelas das que non entendo a música para outra vez. Pero aínda así eran demasiadas, así que quedei soamente con cancións das que non entendo o idioma. E investiguei e conseguir saber (máis ou menos) de que van algunhas cancións que me gustan moito, pero como agora teño esta valiosa información no meu poder, quería facer un xogo. Primeiro poñemos o tema e logo tentamos imaxinar que di. Así igual achegámonos a saber canto importan as letras á hora de expresarnos con música pop.

E quería comezar sen ir moi lonxe, porque dentro do Estado xa hai varios idiomas que non entendemos de primeiras e estaría ben facer un esforzo. Pero tampouco quero arrincar co máis complicado, así que a primeira é “Monument”, unha canción en catalán de Renaldo i Clara, un grupo que me gusta moito.

Esta canción graveilla a miña irmá nun cd para o coche, e de primeiras pensou que era un tema en galego, pero de alguén que cantaba nun galego moi raro, que non se entendía. Para entender un pouco, ademais de buscar a letra estiven lendo unha entrevista con Clara Viñals, a líder do grupo, e nela dicía que “Monument” foi o intento de facer unha canción de amor sincera, sen distanciarse nin esconderse. E así, creo que a letra di “meréceste un monumento e tamén o nome dunha rúa / non sería dabondo pero si un detalliño / irei ao Concello / para unha vez que o fagan ben / despois do de Gardeny / que non tiren máis cartos”. É bonito, e gústame que mencionen un topónimo de Lleida (que é de onde eles son), pero tamén me pasou algo curioso. Ao principio pensei que dicía “e eríxesme un monumento” e logo a realidade decepcionoume un pouco, porque esa frase me parece máis estraña, máis fascinante. Pero penso que así deixa ver que o intento de comprender outros idiomas activa unha parte estraña da imaxinación, da que saen frases que non se nos ocorrerían a nós nin a Renaldo i Clara.

Agora pasamos a un idioma imposible de confundir co noso.

Esta canción de Anari, que se chama “Aingura Hegodunak” (“A áncora con ás”), coñecina por un fanzine moi bonito que fixo Xiana para o Discoclube con traducións de Isaac Xubín das letras do disco Zebra. Gústame moito a frase inicial, que di “Malia que é certo que caín, caín cara arriba / como aboian sobre a tona do mar ao morrer os peixes”. Anari dicía que é un disco “contra a melancolía”, “que fala dende a dor e non sobre a dor”. Penso que o son ten esa mestura de crudeza e delicadeza que impide que sone melancólico, e é interesante como pode transmitirse unha sensación paralela coa palabra e a música. Con todo, tampouco teño nada en contra da melancolía, que é o que escoito na seguinte canción que vou poñer.

Adwaith son un grupo de Gales, e desta canción en galés, que se chama “Haul” (“Sol”), din que describe o momento de romper unha relación pero sen a parte do enfrontamento. A min transmíteme esa especie de intensidade e pureza coa que se viven as cousas na adolescencia, pero tamén cun aquel de sabiduría, como dun certo distanciamento. A letra traducina con Google, así que hai unha serie de concordancias estrañas que tamén me gustan: “Un bo día de verán, aínda que o inverno rematou, o pelo vermello é unha boa clase de ceo dourado, querémoste, eles son só un neno / Atópase nun teito estúpido, aínda que o meu corpo está canso, din que é o lugar para sentar á sombra das árbores”. É outra vez a inspiración do que se perde na tradución, e tamén outro exemplo de conexión entre o que a música e a letra evocan (Xiana case acerta aquí). Agora quería pasar a outra canción que sinto como moi pura, pero doutra maneira completamente diferente.

Esta por escrito é un pouco trampa porque o título (bueno, e parte da letra despois) está en inglés. Pero a canción está en xaponés e di que “o ciclismo é divertido”. É interesante porque podemos identificar dalgunha maneira o son dunha canción de amor, ou dunha canción política, pero (salvo por ese timbre ao comezo) dificilmente identificaremos o son dunha canción sobre ciclismo. É unha das cualidades de Shonen Knife, que son un grupo de pop e punk marabilloso e cantan moitas veces as marabillas de cousas cotiás como a comida. Nun estraño xiro dos acontecementos, dise que son o último grupo que escoitou Kurt Cobain antes de suicidarse, pero a min cáusanme a sensación contraria. O ciclismo está aquí relacionado co amor: “Ir en bici xuntos / poderíamos pedalear para sempre / ninguén coñece a nosa ruta”.

Agora vou saltar de continente.

Este tema de Fela Kuti está en ioruba, que é unha lingua que falan en Nixeria, Togo e Benín. O título, “Eko Ile”, tradúcese como “Lagos é o fogar”, e nela vén dicir que é incapaz de vivir en Londres, ou en Nova York. Que a cidade de Lagos está xunto ao seu corazón e vai volver sempre a ela. Outra temática difícil de captar só coa música. Aínda así, a maioría de cancións de Fela Kuti non están en ioruba.

Esta (se tedes presa por escoitar a letra á que me refiro, podedes ir ao minuto 8:40) enténdese un pouco máis: “I no be gentleman at all o / I be Africa man original”. Fela Kuti escolleu cantar en inglés pidgin: o pidgin é unha lingua simplificada, creada e usada por comunidades que non teñen unha lingua común nin coñecen dabondo outra para usala entre eles. Na Wikipedia poñen de exemplo o que sucedía coa escravitude nas colonias, que xuntaba persoas de lugares e linguas moi diferentes, ou o tipo de lingua coa que se comunican comerciantes e clientes que non teñen vocabulario común. Esta forma de inglés converteuse na lingua franca da maioría de África central e occidental, e parecíame interesante pola vontade dun artista político como Fela de escoller cantar nunha lingua desprestixiada pero aberta e acolledora. E quería tamén seguir por aquela parte de África.

Esta canción é “Batonga”, de Angélique Kidjo. Aquí fíxenlle un pouco de trampa a Xiana, porque lle preguntei se podía imaxinar o que significaba a palabra, pero esa palabra non significa nada en concreto. Angélique Kidjo conta que, cando era pequena, había rapaces que a molestaban a ela e outras rapazas cando ían á escola en Benín, o seu país natal. E inventou esa palabra para dicirlla a eles, como un código privado no que o importante era precisamente que eles non podían saber o que significaba. Ela di que para ela significa “déixame en paz, podo ser quen eu queira”. E a letra, que polo demais está en ioruba, significa “nena fermosa, es tan pobre pero bailas como unha princesa e fas o que che peta, e a xente rica da aldea ferve de rabia”. Tamén explica que de pequena inventaba palabras cando non podía entender as letras da música que escoitaba, e esa foi a maneira na que deu con “Batonga”, que é unha palabra desas que disfrutas pronunciando.

Agora imos volver a Europa, cunha canción que a min sóname un pouco a Emilio Cao.

Esta é Björk nos 80, e a canción (en islandés) chámase “O gato de Nadal”. É unha lenda islandesa na que hai un gato xigante e terrible que come os nenos e nenas que non teñen regalos, e entón as súas nais tecen e tecen para darlles roupa nova e que non os mate, especialmente aos máis novos. Non sei se a canción ten un aire de Nadal, pero a min paréceme que polo menos si que transmite esa especie de brutalidade que ten o folk. E hai outra canción brutal que quería poñer para ir acabando.

Aquí volvín facer trampa porque eu tampouco sei o que significa esta canción de Afrirampo máis aló do título (“Rapazas milagrosamente afortunadas”, ou algo así) e de que nalgún punto din “arigato”, que significa “grazas”. Pero mólame moitísimo e, como sempre escribo a sección pensando nas letras dos temas, non vía outra oportunidade clara de pinchar a Afrirampo. O feito de non saber o que din pareceume que viña ben para tratar o tema aquel de “cantar en raro”, que dicía Antón Reixa. Cando estas persoas escollen cantar en xaponés e non en inglés (que é o que farían ao longo da súa carreira Bjork ou Shonen Knife), ou en euskera e non en castelán, están construíndo unha relación de familiaridade máis intensa coa xente que teñen máis preto, e aínda así estamos aquí, na Radio Galega, construíndo unha conexión propia con esas palabras e esas voces que non se entenden, pero parecen transmitir algo moi fortemente. Todo é posible. Adwaith falaban de que o público inglés tenta facer cos seus temas o mesmo que fixemos nós ata agora: entender a mensaxe ou as emocións do tema dende a música e as melodías.

Ademais, esa idea de cantar en raro é relativa: espero que aquí o inglés siga sendo máis raro que o galego por moito tempo, e quería acabar pinchando a un dos meus grupos galegos favoritos, que ten catro ou cinco cancións en alemán. Un idioma moi famoso pero que, aquí, é raro. Son os Telephones Rouges, e a canción chámase “Siebenundachtzig” (“Oitenta e sete”). A letra (se a tradución está ben feita) fala de como se nos reduce a números, de como a realidade é confusa cando accedemos a ela mediada por ordenadores e cámaras, e de como estamos condenados a parecer libres na prisión do consumo. A música é a do derradeiro disco que sacaron, Disenso, que para min nunca deixa de ser misterioso.

Advertisements

Entrevista a Aries

aries_1.jpg
María e eu fixemos esta entrevista a Isa Aries durante a Romaría Pop, nas hortas de Belvís, ao lado da casa. Eu levaba a cara pintada de Aladdin Sane porque había un taller de maquillaxe rock para nenos e non sei se iso desconcertou un pouco a Isa cando nos presentamos. Logo pasamos un rato moi agradable e aprendimos moito, aínda que tivemos que parar porque faltaba pouco para o seu concerto, que foi bastante incómodo, tapado polo sonido do outro escenario e de xente borracha que non prestaba atención. A entradiña é de María. Gústame unha cousa que está presente en moitas das entrevistas que fixemos na Revista Porno, que é o bilingüismo harmónico: en Galicia é o máis habitual do mundo ter conversas nas que algúns falan galego e outros castelán, pero esa realidade non se ve reflectida logo (en xeral) nin no cine, nin na música, nin na literatura, nin na prensa.

Por: María e Cibrán

A primeira vez que quedamos (eu e Cibrán) por mail para entrevistar a Aries non fomos conscientes de que escribiramos unha mensaxe un tanto ridícula que fixo que Teo se rira de nós. Tampouco creo que dixeramos unhas cousas tan graciosas pero era evidente de que nos saira a vena fan. Por que? Penso que nos sentimos identificados coa súa música ou as súas letras (segundo se mire e segundo en que momento) e iso fai que tiveramos moita curiosidade por preguntarlle cousas, porque ademais fai unha música fascinante pero accesible. E flipámonos e temos que compartila, entre nós e cos demais (para iso sirve esta revista). Kiko Amat escribiu que podería vivir eternamente nun disco de Aries, e nós tamén o pensamos aínda que sexa algo que sempre parece que dá reparo dicir.

Revista PORNO: Estivemos mirando cousas que tiñas no blog, e aquel fanzine no que falabas do pop… falas moito del arredor da imaxinación e as ideas. Como pensas que se relaciona iso co pop como tradición? Porque hai moita xente que o que fai é imitar fórmulas…

Aries: Ya, claro [risas]. Es que claro… es que el término pop es super amplio. Dentro del pop cabe todo aquello que sea melodioso y popular, pero a mi el pop que me gusta, personalmente, si que es el que se sale de los clichés, de los ejercicios de estilo, y que experimenta con las melodías… que hay un ejercicio de libertad. Que es más libre, más que el pop ortodoxo que responde al esquema de estribillo-estrofa-estribillo. Ese es el pop que más me gusta, aunque también el pop más tradicional me puede gustar… pero no entiendo muy bien la pregunta.

RP: Claro, é que a min paréceme que chocan a idea do pop como tradición… Non sei se sabes de Simon Reynolds, este escritor…

A: Si, pero no he leido ningún libro.

RP: A idea que ten é que vivimos nunha época na que a maior influencia do pop é o propio pop, todo é unha retroalimentación.

A: Claro, postmoderna. Habla del postmodernismo.

RP: Si, vén dicir que se hai un xénero da época de agora é o revival.

A: Si, eso es así totalmente. Vivimos un revival continuo. Pero hoy a mi me interesan los grupos que tienen un sentir contemporáneo. Está claro que nadie parte de cero, siempre hay referencias. Es bello eso, y bonito tener tus influencias, pero si que me gusta que sea algo de aquí y ahora. Yo por lo menos, tanto ahora como los grupos que tuve antes, siempre intentamos huir de hacer un ejercicio de revival, eso no me interesa. Pero bueno, no me interesa hacerlo pero al mismo tiempo puedo ir a un concierto de garage encantada. Lo que me parece bonito es intentar que sea música de tu tiempo y de tu contexto, que de alguna manera eso se vea reflejado, ya sea cantando en castellano… no sé si lo consigo, pero si que me gustaría que se notase que este disco está hecho en Galicia y no en… Milwaukee, yo que sé [risas].

RP: Agora que falas diso, ti cando empezaches cantabas en inglés. Como foi para ti o tema de cambiar de idioma?

A: Cuando yo empecé a tocar todo el mundo cantaba en inglés. Era una cosa que ni te la planteabas, porque los grupos que cantaban en castellano tenían como un aura rancia y no encajaban en la tradición anglosajona de grupos que nos gustaban. Entonces intentabas huir de eso pero llega un momento en que dices, “¿pero que hago?”. Era más como intentar repetir un cliché y tirar para adelante con eso, intentar emular a los grupos que te gustaban. Pero llega un momento en que dices, “jo, pues igual puedo yo contar las cosas que a mi me pasan, las cosas que yo veo aquí en mi ciudad”. Y si, es un cambio muy grande, porque cantar en castellano es muchísimo más difícil que cantar en inglés, al menos para mi. Pero es como que hay un antes y un después en mi vida de cantar en inglés a cantar en castellano, de verdad. Mucho mejor, lo siento.

RP: E no que ti fas, canto hai de pensado e canto hai de visceral?

A: De espontáneo?

RP: Si, no blog falabas de vomitar cancións, e do rollo de ter un traballo diario… Non sei se tocas todos os días, se tes unha rutina…

A: Antes no tocaba todos los días. Antes era más como “hoy estoy inspirada, voy a tocar” o “hoy estoy triste, cojo la guitarra”… pero una cosa que he aprendido con el tiempo es que es mucho mejor trabajar todos los días. Ponerme a grabar o a ensayar y fuchicar en el ordenador… de esa manera creo que es como te llega la inspiración y puedes vomitar una canción. Sobre lo que preguntas, yo diría como que hay un 70% pensado y un 30% pensado. Tardo mogollón en hacer una canción. Entre que saco la melodía, luego estoy meses pensando en como la voy a arreglar, como va a ser la producción… tardo un mogollón. No soy nada prolífica, hay gente que caga canciones [risas] yo no.

 

ariespic

 

RP: Falabamos antes de que asocias o pop co melodioso. Como encaixas o rítmico dentro de todo isto? É dicir, partes sempre das melodías cando compós? Bueno, se podes explicarnos un pouco como o fas… porque non sei se partes dunha base ó mellor…

A: Nunca jamás parto de los ritmos, de hecho los ritmos es como mi asignatura pendiente, porque con el resto de los instrumentos más o menos me defiendo bien, pero los ritmos me cuestan mogollón. Siempre me saco con la guitarra o con el teclado las melodías, y a partir de ahí todo va a intentar ayudar a la melodía, digamos. Y los ritmos en este disco los hice todos ya sampleando, a posteriori, con la canción hecha y ya bastante arreglada. Sampleando cosas, cogiendo un ruidito y tuneándolo, poniéndole efectos… haciendo como choricitos, ¿sabes? De cortar y pegar como choricitos de ruidos [mil risas]. Ya, ¡es que yo los llamo así! Hay gente super pro que te dirá, eso es con el delay… yo que sé, yo hago choricitos y los voy editando en el Cubase. Sampleo cajas, sampleo todo tipo de cosas y con eso las voy construyendo. Pero siempre parto de la melodía.

RP: E sampleas sempre cousas que tocas ti ou sacas de discos?

A: No, siempre cosas mías, siempre cosas que he grabado por casa. De hecho hay veces que dedico un par de días a hacer samplers. Ponemos los micros en casa y grabamos mogollón, mogollón, mogollón de cosas y luego así hay carpetas que puedes usar.

RP: No texto que tiñas sobre o pop defendíalo un pouco das críticas que o tachaban de blando. Non sei se pensas máis no pop como algo musical ou como algo sociolóxico… Igual que se pensas no rock pensas máis como nunha connotación de actitude. E o rock igual que o pop son termos moi vagos, ambiguos. Se tiveras que definir como se relaciona coa actitude…

A: Si, claro, cada género es como que tiene asociados una serie de valores, o de actitudes o de preconcepciones. Cuando yo escribí eso es porque durante mogollón de años he vivido eso. La vida me ha llevado a tratar mucho con gente que toca cosas experimentales. Grupos de noise, o también grupos de punk… Entonces muchos de mis amigos tienen muchísimos prejuicios con el pop, les parece una… ¡mariconada! O algo ñoño, o algo sin fuerza y como que no es valioso. Como que hacer música experimental es más valioso, cuando yo creo que es igual de valioso y de complicado. También lo que pasa es lo que tú dices, que es un término muy vago y super heterogéneo, engloba un mogollón de cosas.

RP: Os grupos experimentales moitas veces acaban facendo pop.

A: Si, totalmente. Joder, es que al final… ¡todo es pop! [risas]. Si, joder, todo es pop. Pero bueno, a mi en general lo que me gusta es la música libre. Me da igual ver a Eskorbuto que a Hidrogenesse, porque veo que son gente que hace buenas canciones. Lo que me importa es que haya buenas canciones y que no haya clichés, pastiches.

RP: Falando diso, da idea de canción, a min a veces cóstame entrar nos grupos que se saen da idea de canción, ás veces cos da Metamovida… Cando non hai unha narración ou unha emoción coa que identificarse. Que é música un pouco máis centrada en si mesma. Pero ti tamén te saes dese esquema en “Transmisión”, a última canción do disco, por exemplo.

A: Si, la verdad es que si, claro, porque lo puedo disfrutar también. Y disfruto haciéndolo. Aunque yo haya encontrado, digamos, mi camino y mi manera de expresarme en las canciones de melodía y de pop, si que también puedo disfrutar mogollón tocando pajas durante… yo que sé, quince minutos, y experimentar. Es super bonito también y para tocar en directo es muy divertido, no estás tan atado a si estoy desafinando, si estoy entrando bien… Si, las dos cosas me gustan aunque no sé si he respondido a la pregunta [risas].

RP: Xa [risas], tampouco teño moi claro se era unha pregunta. Tamén queriamos preguntarche un pouco pola relación entre disco e directo. Ti traballas sola na casa, gravas unha cousa, ó día seguinte outra… pero á hora de tentar facer que iso sone simultáneamente, como o planteas?

A: Bua, pues con eso han sido mogollón de meses de trabajo. De probar, ensayo-error todo el rato, ir probando, ir probando, escucharlo después… Hacerme repertorios, grabarlos, ver que funciona, que cosas no… He tenido que simplificar mucho, porque algunos coros los puedo disparar, pero otros no. Y bueno, yo he intentado que en el directo sigan estando ahí las canciones, que sean coreables, que se puedan cantar, que se puedan identificar… pero si que quería transmitir también tranquilidad y esparcimiento [risas]. No sé si lo consigo, pero he intentado eso.

 

O_Conversacion_Aries-Cascante_3.jpg

 

RP: Eu creo que as letras vanse moito a… estiven escoitando moito as letras e parece que teñen algo circular, hipnótico… Repítense sempre as mesmas cousas, e eu creo que eso axuda un pouco a entrar en trance. Bueno, vai ser a primeira vez que te escoitemos en directo, pero penso que o propio acto da escoita si que axuda.

A: Si, eso me lo han dicho ya bastantes veces, pero ha sido una cosa completamente no pensada. Cada letra habla de una cosa, pero yo creo que al final reflejan un momento personal… y es el mismo puto momento ahí todo el rato. Yo creía que hablaba de muchas cosas pero si que me dicen “es muy cíclico, repites lo mismo…”.

RP: Si, pero referido a como se repiten dentro de cada canción, non no conxunto.

A: Ah, vale. Si, claro, y en directo ya vereis, porque repito samples… cada canción es como una base, van entrando capas y capas… y si, es como circular. Cuando lo veais luego me decís a ver que habéis pensado.

RP: E referido a como fas a estrutura das letras? Van guiadas pola música? Porque imaxino que fas as letras despois da música.

A: Si, pero bastante seguidamente de la música, eh.

RP: Ó mellor ó xogar con esas capas tes distintas melodías para a mesma música, ou distintas letras para a mesma melodía… a idea era unha especie de espiral. Transcribín as letras do Bandcamp, e empezabas nun punto e a metade da canción volvías a ese punto. Por iso a idea pop que dicíamos de estrofa-estribillo…

A: Si, al final la sigo totalmente. Soy bastante de estrofa-estribillo-estrofa-cambio-estribillo… Y vuelvo a repetir. La verdad es que no es nada meditado.

RP: A veces partes do estribillo e non da estrofa.

A: Si, pues es verdad, si que lo hago.

RP: Xusto o outro día falabamos cun amigo do disco e dicía que lle costara moito entrar porque lle parecía demasiado pop e era en plan…

A: [Risas] En plan “¡es un pastel!”

RP: [Risas] Ao final gustoulle e díxonos, preguntádelle como fai as letras, que el tamén as fai e interésalle. Non sei, como pensas as imaxes, se pensas nunha idea cando fas as letras ou eres máis automática? Se usas sistemas de cut-up ou algo…

A: Si que pienso en una idea, y lo que intento es que no sean muy explícitas. Me interesa que sean más abiertas para que cualquiera las pueda hacer suyas. Que cada uno lo lleve a su terreno, y tu digas “pues a mi me parece que esto va sobre tal” y tu lo vivas asi, no como contar muchos pelos y señales de lo que a mi me pasa por la cabeza. Intento que sean abiertas y un poco poéticas, no sé.

RP: Bueno, pero usas unha linguaxe moi… hai xente que empeza a meterse en linguaxe enrevesada. Creo que conectas bastante co falado, ou coa musicalidade de falar. Non son melodías forzadas para encaixar…

A: Ya, así epatantes. También depende, porque a lo mejor vosotros lo entendeis así, pero mi madre siempre me dice como “¡que horror de letras!” “¡que música más rara!” [risas]. Cada uno…

 

aries_2

 

RP: Volvendo co do disco e o directo, ti cando pensas as cancións, así en abstracto, pénsalas como algo que vas gravar. Pero imaxino que cando empezaches facías as cousas máis con voz e guitarra, pensadas para o directo…

A: Si, y me ha costado un montón aprender a funcionar así. Llevaba un montón de años llevando las canciones al local, tocándolas, las tocabas en directo mogollón de veces y un año más tarde grababas el disco. Ahora siempre es, primero la grabo, y luego lo demás.

RP: Hai veces que se nota esa presión porque a xente vai ós directos a escoitar o disco, como algo repetido. E logo hai xente que o plantea como se foran artes diferentes o disco e o directo. E claro, falas diso de imaxinación e creatividade asociado á composición, pero non sei como te sintes no directo, cando traballas con cancións que xa están feitas.

A: No, porque cada vez, aunque responden a unas estructuras, con los samplers y tal puedo cambiar, tocarlas diferentes… si que lo percibo como algo totalmente diferente, el directo del disco. Yo nunca respondo a eso, cuando vienen a verme, de tocar el disco. A ver, ahora lo toco, pero no lo toco igual. Y del anterior disco toco dos, y mucha gente me viene y me dice, “¿de qué vas?”. Es que cuando me canso de una canción me cuesta muchísimo seguir defendiéndola. Flipo por ejemplo que los Ramones pudieran estar tantos años tocando las mismas canciones… Amo a los Ramones, pero yo no podría.

RP: Eu sempre penso no caso de Bob Dylan e cando a xente vai ós seus concertos e sae mosqueada dicindo “no reconocí nada”.

A: Claro. También Bob Dylan… [risas] es muy radical.

RP: Si, di iso de “compuse una canción hace cincuenta años…”.

A: Claro, ¿cómo vas a seguir tocándola igual? Yo lo comprendo y creo que es de agradecer, ese tipo de artistas que se han esforzado y no siguen… porque, quieras o no, si llevas mucho tiempo tocando una canción, joder, al final es un paripé si la sigues haciendo exactamente igual, porque tu ya no eres esa misma persona. Yo si que agradezco que haga eso. Pero claro, al mismo tiempo, yo que sé, vas a ver a Brian Wilson y es guay que las toque igual.

RP: Si, pero ten un toque triste.

A: ¡Claro! Por ejemplo, yo he hido a ver a los Rolling cuatro veces, y en la última me he tenido que ir porque buf… eso, había un toque triste.

RP: Si, é como que non estaba pensado para esto. Non sei se tamén, de todas formas, ti cando fas unha canción responde ó que pensas nese momento…

A: Si.

RP: Pero, aínda que ti cambies, eres capaz de pensar como en personaxes de cada canción? Quero dicir, de volver a meterte en cancións das que xa pasaches?

A: A ver, las puedes intentar llevar a tu terreno de ahora. Es como todo en la vida, tu vas creciendo y igual pues ya no te sientes identificado con lo de hace ocho años. O si, porque eres tú en la esencia pero has evolucionado de alguna manera… Entonces algunas canciones si que las puedes seguir llevando a tu terreno y las puedes seguir disfrutando, y todavía queda algo de ti ahí, pero otras dices “pfff… esto ya…”. No sé, y aparte me parece un aburrimiento. Es más divertido así, joder, puedes hacer una versión, si te sigue gustando y te trae los recuerdos de aquella época, como la grabaste… puedes revisarla, porque tocarla siempre igual, por lo menos para mí eso no es. Hay gente que las toca siempre igual y lo sigue flipando y les encanta, pero yo no puedo [risas].

RP: Nalgún lado lin que usaches radiadores e sillas como instrumentos, e iso recórdanos a unha idea que tiña Jonathan Richman, de facer unha música que se puidera facer en calquera sitio e en calquera circunstancia. El dicía “en todas partes hai sillas”, non sei se ti buscas esa idea de non necesitar nada.

A: Si, es que Jonathan Richman ya lo hablábamos, a mi me parece super genial, y cuando estás deprimido ves un video de él y ya te da fuerzas y ganas para hacer tu movida y da igual que a nadie le guste, es tu movida y para adelante. A mi me gusta mucho de él ese aspecto como lúdico de la música. De la música y de la vida, porque a medida que vamos creciendo parece como que vamos perdiendo las ganas de jugar y seguir sorprendiéndote con las cosas. Es una mierda, en realidad yo pienso que es cultural, no es humano. Y con la música lo que más me apetece es poder divertirme, poder jugar. Pues cojo esto, cojo lo otro… no hay que estar limitado, porque son límites que nos ponemos nosotros, no son de verdad.

RP: Claro, con eso hai moito cinismo. A min jódeme que moitas veces parece que a Jonathan Richman a xente o toma a coña, en plan “es que es muy naïf”, como con condescendencia.

A: Para nada. Es muy serio lo que está haciendo, joder.

RP: Pero sempre hai como esta historia de que se espera que sexas irónico.

A: Eso es ignorancia, tío, y gente de miras muy estrechas. Así de claro [risas]. Porque joder, es muy serio, es política lo que él hace, ¿sabes?

 

aries.jpg

 

RP: Arredor do que falabamos antes tamén da actitude e o que dicíamos do pop, eu sempre penso no pop como unha música coa que te identificas dalgunha maneira, que sintes en primeira persona aínda que sexan as cancións de outro. Supoño que non pensas no público cando fas os temas.

A: Si, claro, cuando haces canciones no puedes pensar en complacer a nadie más porque sino te sale una caca. Una vez leí en un libro que Neil Young decía: “Si canto mi verdad, esta siempre llegará a los demás.” Y yo creo que la movida es esa, tú cantas tu movida pero que sea tu movida, que sea de verdad y no impostada. Y al final todos sentimos lo mismo de una o otra manera. Si es una cosa honesta, yo creo que da igual que la esté cantando un marciano que un aldeano. Si es una buena canción me da igual el género, me da igual que sea reggae, que sea rap, garage o psicodelia. No sé, como que haya honestidad…

RP: E ti cres que sempre se percibe? Porque a honestidade tamén é unha cousa un pouco subxectiva.

A: Yo creo que siempre se percibe. Cuando ves a un grupo, eso canta mucho.

RP: Pero ao mellor hai alguén que eu non me creo e ves xente nos seus concertos que o cre a pies juntillas.

A: Si, claro. Y en el mundo en que vivimos eso pasa constantemente. Bueno, no se percibe siempre pero el tiempo pone a casi todo el mundo en su sitio, al final. A casi todos.
RP: No teu blog pos unha cita de Brian Eno: “Tratar de asignar al arte un rol político es una proposición paradójica que intenta decir “yo dirigiré mi comportamiento dirigido hacia ninguna-meta hacia este fin específico”. Es una confusión en términos”. Tes ti algún fin coa túa música?

A: Algunas de las cosas que pongo en mi blog no es tanto porque comulgue con ellas literal, sino porque me hacen pensar, plantearme cosas y creo que pueden interesar a la gente. Aún sigo pensando en eso que dice Brian. El fin de mi música es, en primer lugar, expresarme: expresar lo que pienso de la vida, lo que siento sola o en sociedad, como entiendo el mundo… y crear el mío propio, como a mí me gustaría que fuesen las cosas. Mi mundo ideal, digamos. Después, me gustaría aportar algo bonito e inspirador a la gente, que cuando escuchen las canciones disfruten y sientan ganas de hacer cosas. Esto es un poco ambicioso, lo sé… Pero es lo que intento.

RP: En relación á idea de que a arte non poida ter un rol político, pensas que iso pode derivarse ó comportamento do artista?

A: Bueno, yo pienso que todo es política. Creo que las decisiones que tomas en tu vida, la manera en que construyes tus relaciones y tu manera de desenvolverte en el mundo son política. Y el comportamiento de un grupo revela su manera de entender las cosas; no hace falta que tus letras proclamen tus ideas a los cuatro vientos o denuncies determinadas cosas. La manera de funcionar, de hacer canciones, lo que pretendes provocar en la gente, dónde tocas y dónde no tocas… Todo eso es política. Y aunque tus canciones sean resultado de un proceso super visceral, estar en un grupo supone tomar decenas de decisiones todo el rato. Cualquiera que toque lo sabe, y esas decisiones las tomas en base a tus orientaciones y tu ideario. Igual que el tipo de música que haces y todo el imaginario que construyes entorno a ella. Yo claro que creo que el arte tiene un rol político, el arte remueve las entrañas de las sociedades, hehe.

RP: Brian Eno tamén fala da música como pintura en relación ás capas. Inspíraste noutras artes para a túa música? Se é que si, como? Parécese en algo o teu traballo cos collage ó da música?

A: Para las canciones me inspiro en todo. Todo lo que veo, va para la olla. El cine me inspira mucho: las películas de Hal Ashby o de Sydney Lumet, por ejemplo. También me inspira la pintura: de la expo de Chagall del año pasado, salí como un cohete de allí. El cine o la pintura me dan fuerzas y me llenan la cabeza de ideas. La literatura me inspira millones; en las canciones de Mermelada Dorada hay muchos guiños; a Walt Whitman, a William Morris, a Miguel Hernández…Mis collages y mi música son bastante parecidos en cuanto a que usar un sampler y un secuenciador, es como usar tijeras y papel. Pegas “choricitos” de música en una línea temporal. Y al mismo tiempo, ambas cosas las hago sola, en la intimidad de casa, concentrada e imbuida.

isaaltaaries.jpg

RP: Que aporta á túa música vivir onde vives agora?

A: Creo que me ha aportado serenidad, alegría y tiempo. Tengo mucho más tiempo para todo, para hacer las cosas como quiero y tomar perspectiva… y también necesito mucho menos para vivir, soy más libre. Me dan la vida el mar y los paisajes de las rías… me parecen increíbles. Y también me gusta toda la parte industrial de Vigo, que me recuerda a Bilbao, mi ciudad. Igualmente, me encanta asistir a todo lo que se está cociendo musical y artísticamente, hay muchas personas haciendo cosas y mucho talento. Eso me influye y me anima a hacer cosas sola o con otras personas. Disfruto incluso en los 4 meses de lluvias interminables que siempre tocan en invierno; me encierro a tocar y leer.

RP: As letras as pensas en igualdade de importancia que a música? Pensas as letras como literatura?

A: La verdad es que no. Le doy más importancia a la música y trabajo mucho más en ella. Las letras son como una extensión de la música, las percibo como una parte más. Trabajo en ellas y les doy muchas vueltas pero no soy una super letrista. Pienso en ellas, como os decía, como imágenes e ideas abiertas, que sugieran y no sean muy explícitas. Pequeñas poesías de porrera, hehe.

RP: Falamos antes da visceralidade. Cres que se asocia demasiado a paixón ao xuvenil? Cambiou a túa maneira de facer música co paso do tempo?

A: Bueno, en nuestra sociedad y cultura existe un enaltecimiento a la juventud extremo y disparatado… Envejecer es como lo peor que te puede pasar y hay mil industrias que se alimentan de eso. La gente mayor está medio condenada al ostracismo. Ser joven se asocia a un montón de valores positivos y es cierto que la juventud posee muchas cualidades muy hermosas per se, pero muchas de esos valores no le son ni inherentes ni exclusivos. Sin olvidar que ser joven también acarrea sus inconvenientes como ser más inseguro o inexperimentado. Hay gente mayor apasionante, sabia y divertida. No sé, mira a Jodorowsky que es un anciano. Todo depende de la persona, de su espíritu y de cómo haya transitado hacia la madurez, supongo. A mí claro que me interesa la pasión; intento seguir manteniendo la capacidad de flipar con las cosas, quiero seguir asombrándome y vivir con emoción la vida. El paso del tiempo a la hora de hacer música me ha traído cosas muy positivas: un aprendizaje muy grande, serenidad y encontrarme a mí misma. Me siento más feliz que nunca haciendo canciones. Cuando empecé a tocar simplemente trataba de emular a los grupos que me gustaban. Y ser una señora, me parece genial.

RP: Pensas que se debería de falar e tratar o tema música-muller para “reivindicalo” ou debería non chamarse a atención sobre o tema? (en vistas a procurar que sexa algo natural). Non sei se che pasou ou non, que te chamaran para algunha entrevista de algunha revista de muller e te destacaran máis pola túa condición de muller que pola de artista.

A: Pienso que cada persona puede vivir el feminismo como desee y lo sienta. Por eso me parecen igual de válidas ambas posturas, las dos. Personalmente, ya cuando estaba en Charades decidimos de manera natural no llamar la atención sobre el hecho de que fuésemos mayoría femenina y que las canciones y los discos lo dijesen todo y reivindicasen la igualdad de músicos hombres y mujeres. Las canciones y también nuestra manera de trabajar y relacionarnos. Y desde entonces he tratado de seguir comportándome así. Respecto a la segunda pregunta, en los medios muchas veces te incluyen en listas tipo “los grupos de chicas de 2014”, “las chicas de la electrónica o del pop”… listas que resaltaban que somos mujeres haciendo música. Supongo que es discriminación positiva pero me gusta mucho más cuando hablan de música y discos, y me veo en listas rodeada, simplemente, de buenos grupos.

Un tema e un tema #2: Linguas para cantar e “O son da lingua” dos Resentidos

resentidoas.jpg

Teño certa obsesión co asunto de que lingua empregar para cantar, como se le debaixo. Pregunteille a unha lista bastante grande de grupos por que cantaban en inglés, probablemente en tono de reproche ou con certa superioridade moral outorgada polo feito de estar peneque. Tamén lle preguntei, como indico debaixo, a xente que deixou de cantar en inglés, e, rizando o rizo, a xente angloparlante para que me deran a razón sinalando o absurdo do asunto (véxase o exemplo de Mike Watt). Tentei resumir iso sendo un pouco menos totalitario e incluíndo o punto de vista de Caetano Veloso en “Verdade Tropical”, un libro que me parece moi útil para ler dende a perspectiva dun galego e ver se deixamos de asumir acriticamente o rollo anglófilo.

Os temas que puxen son: “Son de la loma” de Willie Chirino e Roberto Torres, “Isla de Encanta” dos Pixies, “Twilight of the mind” de Puma Pumku, “Lingua” de Caetano Veloso, “A palavra da terra” de Liska e “O son da lingua” dos Resentidos, que está completa ao final do clip de Soundcloud. Todos temazos menos o de Liska, creo.

Hoxe vou falar de linguas para cantar. Nos últimos dous anos estiven facendo entrevistas para a Revista Porno, e unha das miñas obsesións era preguntarlles aos grupos que cantaban en inglés por que o facían. Tamén lles preguntei aos que deixaron de facelo. Isa Aries, por exemplo, díxome algo que se parece bastante ao que vivín cos grupos que tiña no instituto: “Cando empecei a tocar todo o mundo cantaba en inglés. Era unha cousa que nin te planteabas, porque os grupos que cantaban en castelán tiñan como unha aura rancia e non encaixaban na tradición anglosaxona de grupos que nos gustaban.” Seguramente somos vítimas de certo imperialismo cultural, e eu reaccionei a iso. Pasei de crer que cantar en inglés é máis guai a crer que facelo indicaba o que me pasaba a min cando era adolescente: as ganas de imitar referentes tapaban as ganas de dicir algo meu.

Pero hai outras explicacións. Nunha desas entrevistas, Amadeo de Puma Pumku díxome que as letras lle parecían secundarias e que no rock and roll non teñen que entenderse demasiado. Pode ser, pero paréceme moito luxo renunciar ao elemento máis intelixible dunha canción e ao medio máis universal de expresión que temos. Se unha canción é boa, dáche un lugar maravilloso para transmitir as túas ideas e as túas sensacións. A min iso lévame a usar a lingua na que penso, sabendo que é comprensible para a gran maioría de quen vaia escoitalo. A miña nai e a miña avoa non falan inglés: se vou a outro país xa mirarei de traducir as letras. Pero cando escoito a un grupo español cantando en inglés tardo un rato en deixar de preguntarme por que o fan, e que están querendo dicirme. Necesito un esforzo para identificarme coas cancións, incluso cando me gustan. A ninguén máis lle chama a atención esa barreira de comunicación?

Evidentemente, sei que isto é problema meu e da miña maneira de escoitar música, pero é que me dá rabia que o inglés se metera na nosa maneira de vivir ata converter os barbeiros en barber shops, porque tamén fixo que cantar na lingua na que pensas non sexa unha opción natural. Primeiro habería que recoñecer o absurdo de todo isto. Logo de pensar cantas das nosas decisións artísticas as toma outra xente por nós, podemos atopar maneiras de reaccionar. En Verdade Tropical, a memoria de Caetano Veloso sobre o tropicalismo, Caetano propuña un método que non se me tería ocorrido para protestar contra a imposición do inglés: cantar en inglés. “Se nos bombardeaban todo o tempo co inglés, tiñamos dereito a usalo como puidéramos. Xa que as emisoras brasileiras puñan máis música en inglés que en portugués e os comercios o utilizaban nas súas embalaxes, eslógans e carteis, podiamos devolverlle ao mundo o noso inglés mal aprendido, e convertelo nun vehículo de protesta contra a opresión que él mesmo nos impuña.”

Utilizar unha lingua ou outra é así, seguramente, unha decisión política. Pero se o penso co galego, paréceme triste que usalo poida ser lido como unha toma de posición, ou un xesto de resistencia, antes que como unha cousa normal. Así que ultimamente celebro aos grupos que cambian de lingua (porque ningún cambia ao inglés) ou aos que as mesturan como lles cadra. Que quen non usa o galego para falar poida usalo para cantar é bonito. Xa o dixo Gloria Lago: “las lenguas son riqueza”. Pensando niso, a conclusión lóxica é pinchar unha canción dos Resentidos que vén dicir o mesmo: “o son da lingua é para gosar”.

The Homens: non é o final, é o principio

the-homens-maria-villamarin
Foto de María Villamarín

Esta é a primeira cousa que publiquei nalgún medio que non fose eu mesmo. Dende que comezara a ler a Ruta con trece ou catorce anos un dos meus soños era escribir sobre ROCK, e aínda que é certo que Tempos Novos é unha publicación moi pouco ROCK a min isto fíxome unha ilusión absurda. Ademais, os Homens son un grupo que me marcou moitísimo dende que tiña quince ou dezaseis, así que cando falei con eles (con vinteún) aínda me parecía a hostia. Na carreira ata fixeramos unha práctica de videoclip cunha canción súa na que saio facendo dun deles e empapelamos a habitación con fotos do grupo, retratando un fenómeno fan que debía existir só na miña cabeza. Reflíctese tamén un pouco o momento (aparecen por aí Conde Roa, José Luis Pego, o Xornal de Galicia). Nalgunha outra das primeiras cousas que escribín cometín o peor erro, que é finxir entusiasmo por cousas que non me entusiasmaban. Aquí penso que se nota o entusiasmo pero é de verdade. Excepto nunha cousa: puxen que o de “Calamar” era un videoclip “xenial”, e aínda que me gusta, penso que sería máis axeitado poñer que é un videoclip “ben xeitoso”.

A foto é de María, que veu comigo á entrevista.

A música pop é un invento relativamente recente, pero custa imaxinar a vida moderna sen ela. Cada xeración tivo a súa, e cada quen atopou unha música coa que medrar, coa que identificarse, na que apoiarse nos días dramáticos. Para bailar, para berrar, para declararlle a guerra a un mundo que non nos entende. A incomprensión sempre se curou con cancións, coas que contaban historias que nos afectaban, as que podíamos cantar na habitación e nos facían sentir especiais. Pero moitos tivemos que buscar esas cancións lonxe, en Londres ou en Nova York, porque (case) ninguén as fabricaba no país. Por iso, cando The Homens saíron de Compostela facendo pop en galego todo tivo outra proximidade, unha intensidade extra. Agora, sete anos despois, o seu batería Xocas emigra ó Algarve e fan unha «parada técnica», unha pausa indefinida que serve para repasar a traxectoria de Martin Wu (voz e guitarra), Roi (baixo e voz), Xocas e Cristovo (teclas, pandeiretas e enxeñería eléctrica).

«Nós empezamos a tocar sendo tres persoas que viñan de mundos bastante diferentes. Xocas e máis eu viñamos do hardcore e Roi de grupos máis garaxeiros. Entón o que facíamos ó principio era un power pop un pouco máis de libro», explica Martin Wu. O carácter dos Homens apóiase en mundos diferentes, en forzas opostas. A esencia está no propio concepto de power pop. A música dos Homens móvese entre o delicado das melodías e o violento da distorsión e da velocidade. Crean ruido e tecen harmonías vocais coa mesma facilidade. Pasan da furia á tenrura sen problema, ás veces dentro da mesma canción. E as letras saltan do íntimo ó global, do local ó universal. Dicotomías que enriquecen. Creando unha personalidade única na que ten moito peso o feito de cantar en galego. Algo que podía semellar raro para un grupo cunhas influencias que son maioritariamente de fóra (temas seus poden lembrar ós Barracudas, a Teenage Fanclub, a Hüsker Dü, a Elvis Costello ou, de máis aquí, a Los Planetas). Martin Wu: “Cando escribes letras de rocanrol en galego non tes moitos referentes. Facemos como podemos, pero para nós é o natural. Hai xente que se sinte incómoda no contrario, e evidentemente é moito máis fácil escribir letras en inglés aínda que non signifiquen nada. Pero todos coñecemos grupos, ademais grupos estupendos, ós que oes cantar e dis: estes tíos non teñen puta vergoña». Xa que logo, a novidade da súa proposta foi a simple naturalidade de expresarse na lingua que lles é propia. “Pode ser que ata hai uns cantos anos o de cantar en galego estivese reducido a certo tipo de temáticas, estilos… Máis combativos ou máis punkis, máis patriotas… máis gañáns, tamén. Eu creo que cando nós empezamos tamén empezou a haber grupos de varias tendencias que facían música con naturalidade en galego. Non teño tan claro que o siga habendo. Como en moitas cousas vivimos unha especie de espellismo. Tiñamos uns escaparates que agora non hai: entrevistábanos Xurxo Souto, o Xornal de Galicia, Galicia Hoxe… unhas cousas que desapareceron».

 

the-homens
Foto de Janite

 

Pop extremo

O xogo de oposicións da música dos Homens volveuse máis extremo co paso do tempo, pero estaba alí dende que se xuntaron Martin Wu, Roi e Xocas na Casa Xurásica. Non é difícil rastrear a influencia do punk nas súas cancións, especialmente ó escoitalas nalgún dos seus directos, onde sempre había máis potencia e rapidez. As guitarras máis saturadas, as baterías máis contundentes. Esa enerxía compensábase cuns xogos vocais elaborados que remiten ó pop máis luminoso, e cunhas liñas de baixo fundamentais para encher ocos cando só eran tres no escenario. Escoitando calquera dos dous EPs que autoeditaron (#1, de 2005 e #2, de 2006) aparecen exemplos deste diálogo, moitas veces dentro do mesmo tema. E, sumando a súa fórmula á do power pop de tres minutos, conseguen marabillas como Desaparece ou Sandra Dee. Wu: «Nese momento estabamos oindo ese tipo de grupos, de finais dos 70 e principios dos 80. Logo a cousa foi tirando por onde cadrou, que tampouco penso que nos desviáramos moito, porque ó final o noso sempre foi facer estribillos e tal, porque é o que nos gusta e é para o que damos». Xa nestes traballos os Homens apostaron por compartir a súa música con licencias Creative Commons, o que sería para eles unha constante: «É o que tiñamos que facer. No noso caso, se non colgamos os discos, se non tentamos buscarnos difusión dalgunha maneira, os discos quédanse debaixo da cama. O que nos importa é que polo menos se escoite e que chegue á xente».

A partir de Tres (2007), o seu primeiro LP, o grupo foi ampliando a súa paleta. A produción do álbum correu a cargo de Santi García (Nueva Vulcano, Charades, Mujeres) e nótase un paso adiante moi significativo no son, especialmente nas guitarras. Hai máis atención ós detalles, apoios puntuais doutros instrumentos e un acerto enorme coas melodías. Na historia do rock galego é difícil falar de clásicos e incluso de éxitos, pero se fose o caso aquí habería uns cantos. Calamar (cun videoclip xenial, por certo, dirixido por outro Roi Fernández e Isaac Cordal), Cen días ou La Colombiére quedan na cabeza instantaneamente. Ábrense a outros estilos en Opositora ou Prende o sol. A súa madurez plena chegou con Cuarta potencia (2009), para o que contaron outra vez con Santi García. Roi: «A min é o disco que máis me gusta. Estaba collendo máis carácter. O anterior disco tiña todavía este rollo de pop rápido, moi pendente de facer un hit. E co Cuarta Potencia xa era máis facer cancións que molen. Aínda hoxe podo dicir que o escoito sen avergonzarme demasiado». Para este segundo longo, xa contan con Cristovo nos teclados e gañan en matices. As forzas opostas extrémanse máis que nunca. Hai un tema acústico precioso (Á la guillotine!), achegamentos ó psicodélico (Alba nuclear) e, en xeral, vontade de levar todo un pouco máis aló. Segue habendo rabia, pero a enerxía canalízase doutra maneira. O teclado dá un apoio melódico ás capas de guitarras e o baixo e a batería xogan máis cos ritmos. Polo medio houbo outras experiencias: o fenomenal EP compartido The Homens/Samesugas (pódense escoitar dous dos temas no MySpace do seu selo Lixo Urbano) (2008), a participación no Manifesto dobarrista e no recopilatorio Vozes novas. Tamén quedaron no camiño as camisetas a raias e as experiencias tocando fóra de Galicia. Despois, Detrás da canción, unha xira na que revisaron o seu repertorio en clave acústica, unida a un taller de composición que impartía Carlos Valcárcel de Projecto Mourente. Roi: «Estivo guai a experiencia para reformular o que é a música. Darlle un pouco unha volta e ver que podía ter posibilidades máis aló do baixo-guitarra-batería. Ás veces mola máis quitar cousas.» A experiencia acumulada levounos sempre cara adiante, rompendo barreiras e renunciando ás limitacións. Wu: «A min costoume moito sacarme de enriba a sensación de que se non teño un ampli dándome no cú, non son capaz de facer nada. E iso fixémolo cos quilómetros».

O carácter da música dos Homens estivo sempre en relación coas mensaxes das súas letras. Ás veces como contrapunto e ás veces camiñando na mesma dirección. De novo, hai un xogo de forzas opostas: as referencias á cultura popular van do universal (Sandra Dee, o Monte Moriah) ó máis local (o ventilador do Maycar) e serven de apoio a metáforas moi intelixentes. O que poden ser relacións íntimas están tratadas a través do ciclismo (La Colombiére, din que inspirada por Óscar Pereiro) ou a economía (A bolsa de Toquio, Fanny Mae). Os problemas de cada un mestúranse cos problemas de todos, e sobresaen as ganas dunha catarse: hai explosións e sangue, as cancións diríxense a interlocutores ficticios con agresividade e ira. Martin Wu, o letrista habitual, explícase:«Chega un punto, despois de todo esto que vivimos, no que o meu único obxectivo ideolóxico é a vinganza. É o único que pido, que corra o sangue. José Luis Pego e compañía. É o que reflexan as letras. Eu son unha persoa decente, son pai de familia. Pero cando estou aí cantando…».

A pesar de que haxa unha retranca que terme de todo, o pesimismo é evidente, e no Cuarta potencia máis aínda, en relación á crise e á falta de expectativas cara o futuro: «As cancións, as letras, foi con Lehman Brothers para abaixo. Era o que nos pedía o corpo. Letras políticas e cabreadas. E, si, non somos moi optimistas. Eu nunca o fun (risas)». Non é fácil atopar o que se lle supón ó pop, unha saída esperanzadora á que agarrarse. «Ese ía ser o próximo disco (risas). Pero xa ultimamente non o tiñamos tan claro».

 

homens-janite
Foto de Janite

 

«Nos vemos en los bares»

Agora, no momento de parar pola marcha de Xocas, os Homens deixan unhas cantas cousas pendentes: a participación no disco homenaxe ós Resentidos (co tema Abdul), un tema para o disco de apoio á Liga Nacional de Billarda (Eles vs. Nós) e as gravacións dalgunha revisión acústica dos seus temas. Ademais, Roi está tocando agora con Mato Grosso, o grupo favorito de Gerardo Conde Roa, «parte de rocanrol forte, con guitarras, cantado en inglés, galego, brasileiro, castelán…» que esperan sacar o seu primeiro disco antes de que remate o ano. Facendo balance dos seus sete anos de traxectoria, e mirando cara a fóra, non ven que as cousas cambiaran a mellor para a música en galego: “Vexo sobre todo diferencias en canto a difusión. Igual que practicamente en calquera produto cultural. O cambio político, para a cultura feita en galego, non foi beneficioso, iso está claro. A crise, que fai que todo o mundo aposte polo seguro. O feito de que o rocanrol, salvo honrosas excepcións, é unha música de anciáns coma min, non hai relevo xeracional. Nos concertos sempre están os mesmos».

Diante da perspectiva de deixalo, non se poñen moi trascendentes: «O noso rollo é tan natural como que un de nosoutros se vai fora. Non sabemos por canto tempo nin en que condicións, nin se vai estar indo, volvendo… Non hai remedio, non se pode facer rocanrol por Skype». Non hai unha sensación de frustración, de que quedaran cousas por dicir. Non é unha separación traumática. Fan unha lectura positiva, con humildade. Roi: «Ó final os que viñan eran as nosas mozas e catro máis e a eses catro imos seguir véndoos así que tampouco foi unha cousa así moi drástica. Non é tampouco para poñerse tristes nin nada”. Wu: «Eu fixen moito máis do que pensaba que ía facer nunca. Eu sempre considerei que a prensa e a xente nos trataron estupendamente… Con este grupo conseguimos tocar ata en Polonia, compartir escenario con grupos dos que eramos superfans… Eu nunca pensei en saír a tocar fóra do Cachán». Seguindo o seu exemplo, os que vimos todo dende fóra non debemos queixarnos do que rematou, senon alegrarnos polo que nos queda en forma de cancións. Este final é un final aberto, con vistas a que no futuro poida haber segunda parte. Mentras tanto, quen se poña nostálxico pode volver ós seus discos, ou repasar a súa traxectoria no diario de a bordo que foi o seu blog. Eles, definitivamente, quítanlle ferro ó asunto: «Nos vemos en los bares».