Salvar o Casino

Elvis Negro no Casino 1889. Foto: La madrina de Candela

O Casino 1889 de Carballo é un lugar moi bonito e no que, como sucede con moitos locais nos que a xente fai traballo voluntario, se respira un ambiente fermoso, de xenerosidade (ou, polo menos, iso sentín eu alí cando o visitei para a Romaría Galician Bizarre en xaneiro de 2020). Tristemente, como sucede con moitos locais autoxestionados, é un espazo ameazado. De maneira semellante ao que pasa co Liceo Mutante en Pontevedra, esta riqueza parece ameazada por intereses económicos, e no caso do Casino está pendente dun xuízo que terá lugar o 8 de marzo entre a asociación que o xestiona e unha sociedade inmobiliaria. Nel vaise decidir sobre a propiedade do lugar, un dos poucos edificios históricos que quedan na vila, e no que a Sociedade Cultural e Recreativa Bergantiños, fundada en 1889, leva como arrendataria desde 1925. Falei con Olivia Pena, unha das persoas que participan da directiva actual, para o Diario Cultural Zeta, coa intención que nos explicase un pouco o que fan e en que situación se atopan. O podcast pode escoitarse nesta ligazón e o texto dá un pouco máis de información.

“O conflito legal en que está inmerso actualmente o Casino de Carballo é moi sinxelo: resúmese basicamente en que á nosa sociedade, como arrendataria do local, non se lle comunicou no seu momento a operación de compra e venda que se ía levar a cabo sobre el. Por este motivo, non puido exercer o dereito de retracto que a asistía”. Olivia explica que en 2018 unha nova directiva entrou no Casino coa intención de darlle un novo pulo, pero aos poucos meses descubriu que o edificio fora adquirido en 2005 por unha sociedade inmobiliaria denominada Horta do Casino SL. “soubemos de casualidade porque en agosto dese ano 2018 os propietarios puxéronse en contacto con nós a través dun burofax para comunicarnos o cambio de número de conta bancaria para realizarmos o ingreso do aluguer a partir do mes de outubro seguinte. Entón, nese burofax, descubrimos que o local tiña sido escriturado por valor de 70.000 euros. Ben, 70.000 euros por un local enorme en pleno centro de Carballo e en pleno auxe da burbulla inmobiliaria (porque estamos falando do ano 2005). Como a cousa nos pareceu moi rara, decidimos consultar cun avogado, e cando vimos que, efectivamente, a sociedade nunca tiña sido comunicada oficialmente da operación de venda, foi cando demos un paso á fronte e presentamos a demanda para que se nos permitise exercer a posteriori o dereito de retracto, para poder adquirir o local para a sociedade polo valor escriturado inicialmente.

Diante desas dificultades, a asociación mobilizouse e mobilizou á vila, de maneira que en dez días recadaron algo máis deses 70.000 euros a través dunha campaña de doazóns e micropréstamos para exercer ese dereito de retracto. Penso que esta cantidade pode indicar bastante ben que hai unha comunidade que apoia o proxecto e que a capacidade de organización do Casino é digna de celebrar. Pero claro, Olivia apunta tamén que a repercusión desa campaña fixo que os propietarios reaccionasen e presentasen unha demanda para tentar desaloxalos e quedar libres de arrendatarios: “para que a xente se faga unha idea do nivel das persoas que están por detrás da sociedade propietaria do local, basta contar simplemente (e por iso maticei antes o do valor inicialmente estruturado) que na súa demanda contra nós presentaban unha segunda escritura de subsanación de erros na que dicían que tiña habido un erro na primeira escritura e que en realidade non tiñan pagado 70.000 euros senón 360.000. O que pasa é que, na liña do moi estraño, o propio notario nesa escritura dicía que tanto vendedores como compradores declaraban iso máis ninguén presentaba xustificante dese pagamento dos 360.000 euros. Isto para que todos nos fagamos unha idea do que hai por detrás e do tipo de xente á que nos estamos enfrontando. Isto é, en esencia, o que hai.

Foliada do Alprende no Casino 1889. Tirada do Facebook

Isto é o que hai no que se refire ao conflito. Pero que é o que hai respecto ao que representa o Casino 1889? Un xuízo como este é importante na medida en que representa unha ameaza máis a un modelo cultural e de relación comunitaria moi rico. O asociacionismo e os centros sociais permiten, normalmente, que a xente dun lugar teña acceso a unha cultura que non soe chegar pola vía máis comercial nin pola institucional. Son proxectos máis libres e, por iso mesmo, a miúdo máis flexibles de cara a adaptarse á vontade e ás necesidades das persoas que teñen arredor. Moitas veces duran pouco, pero un proxecto como este ten a particularidade (e o mérito) de ter sobrevivido máis dun século, o que fai especialmente sangrante esta situación. Pregunteille a Olivia que significaban o edificio e a iniciativa do Casino para Carballo: “O espazo, o edificio do Casino, é moi significativo para a vila, porque é un dos últimos vestixios que quedan desa época. Todos os edificios antigos de Carballo foron derrubados nas décadas dos 70 e dos 80 para construír verdadeiras aberracións arquitectónicas, e evidentemente ninguén na vila quere que aconteza o mesmo con este edificio. Mesmo quen non ten ningún vínculo emocional co Casino tampouco quere que o edificio desapareza. A verdade é que coa localización que ten está practicamente condenado a desaparecer se non se fai nada para evitalo.”

Tirada de Wikimedia Commons

“Iso como espazo físico, como edificio. Como proxecto, nos últimos anos (desde 2018 concretamente, cando entrou a actual directiva) o local encheuse de vida como nunca antes, diría eu. De feito, o primeiro que fixemos (e iso era prioritario para todos os membros) no momento en que decidimos asumir a dirección do Casino foi abrir as súas portas a toda a sociedade, para que todo o pobo puidese entrar libremente e sentirse en casa. É verdade que esta concepción tan aberta era bastante diferente da anterior; non da dos últimos anos pero si en xeral da anterior na historia no Casino, imaxino que como todos os casinos, que só admitían socios e pertencían sempre a unha determinada clase social. Porén, unha das cousas máis bonitas é que iso non impediu que os socios máis antigos seguisen vindo a facer as cousas que facían antes: a ler o xornal, a pasar a tarde ou a encontrarse con outras persoas. E iso fixo que se crease un intercambio interxeracional que nos gustou moito, e que nos emocionou moito, porque no fondo iso tiña moito que ver coa nosa concepción da sociedade que queríamos.”

A tradición que poda vincular o asociacionismo cunha idea de elitismo ou exclusividade desaparece habitualmente na práctica de iniciativas actuais como o Casino. Falaba antes dese ambiente de xenerosidade, que se percibe ao pensar nos locais e na programación como algo que fai servizo, evidentemente, á escena máis metida na cultura, pero tamén á xente en xeral, mesmo con xestos sinxelos. Hai anos lembro ver na Gentalha do Pichel, en Compostela, un cartel que ofrecía o préstamo dunha caixa de ferramentas á veciñanza por se a necesitaban. En Acéfala, na Coruña, vin hai pouco que fixeron un obradoiro de electricidade básica para aprender cousas como o funcionamento da instalación eléctrica na casa ou descifrar a factura da luz… É algo que se pode apreciar no Casino, que é á vez ese lugar onde ler o xornal, un espazo para concertos, artes escénicas, proxeccións, clases, festas tradicionais… e o que a xente queira.

“Nos últimos catro anos fixemos moitísimas actividades e de todo tipo. Desde obradoiros de pandeireta, de guitarra, de baile, a concertos de todos os estilos, actividades escénicas, festivais culturais como o Contraletras, ciclos de documentais como Galidoc… Mantivemos tamén as festas tradicionais (o Entroido, o fin de ano) e fixemos tamén a festa dos anos 20, porque foi nos anos 20 cando se construíu o local que temos. Pensamos continuar facendo todo o que nos veña á cabeza e o que veña á cabeza das persoas, porque o que queremos non é só nós estar pensando que actividades montar e preparar para o pobo, senón que queremos que o pobo propoña as actividades que quere facer e nós deixamos o local, preparamos todo… canalizamos iso pero queremos que o pobo participe de forma activa, non só como receptor senón tamén como produtor de actividades.

A existencia de espazos que a comunidade pode encher é moitas veces a que activa a comunidade ou a fai emerxer dalgunha forma. Hai anos entrevistamos a Calvin Johnson (fundador de K Records, membro de Beat Happening ou The Go Team) no Liceo Mutante para a Revista Porno e comentaba que, ao ir de xira polo mundo, sempre escoitaba a alguén queixarse de que vivía nun sitio no que nunca pasa nada, “e logo podes volver nove meses máis tarde e hai unha cafetería con concertos cada semana e un puñado de bandas e moreas de cousas pasando (…). Só fan falla un par de persoas para arrincar, e o resto da xente aliméntase desa enerxía, da creatividade dos demais”. Casos como o Liceo ou o Casino afectan á maneira de vivir dunha vila, ao xeito no que a xente (ou polo menos algunha) ocupa o tempo, pensa a súa relación cos demais, se expresa… Por iso mesmo fai falla insistir no importante que é impedir que desaparezan e presionar das maneiras que teñamos a man, mesmo coa frustración de non ver unha maneira clara. Pregunteille a Olivia que podemos facer para defender estes espazos: “A verdade é que non sei moi ben como podemos protexer a cultura destes ataques relacionados cos intereses inmobiliarios. Os concellos seguramente poderían facer algo, porque edificios antigos como o noso, que dentro de dous anos será centenario, deberían estar protexidos. E se non o son, haberá que saber por que non se queren protexer, non? O que non é normal é que teñamos que ser as asociacións culturais que estamos alugadas neses locais as que teñamos que presentar batalla no xulgado para mudar as cousas. Deberíamos ter moito máis apoio institucional e non o temos, e se polo menos os concellos actuasen máis explicitamente e con máis contundencia ante casos como o noso ou como o do Liceo Mutante as cousas serían xa radicalmente diferentes. E non se fai. Ninguén está interesado, e cústame moito entender por que ninguén está interesado en protexer estes edificios e en protexer as asociacións que se dedican á cultura desinteresadamente.

Por agora, o que se pode facer para arroupar ás asociacións e que as institucións entendan a importancia de proxectos como o Casino 1889 é difundir a campaña Salva o Casino polas redes sociais, achegarse o 8 de marzo ás 09:30 ao Xulgado de Primeira Instancia de Carballo e desfrutar do espazo coa esperanza de que sexa posible por moito tempo. O Liceo Mutante apuntou tamén, pola súa parte, á necesidade de que siga visibilizándose a súa resistencia e ofrece carteis para facer público o apoio, ademais de ter á venda uns calendarios ou camisetas ben bonitos.

Como están no Liceo Mutante? E en Acéfala?

Fun ao Diario Cultural Zeta da Radio Galega hoxe e falei con Antonio Méndez un anaco sobre locais autoxestionados e concretamente sobre o Liceo Mutante e Acéfala, porque son os dous dos que me sinto máis próximo e quería saber como lles vai. Para iso, falei con Sara Pena (da asemblea do Liceo) e Teo (da de Acéfala). Podes escoitalo neste enlace (aquí o programa enteiro, no que tamén saen Begoña García Alén e Andrés Magán e as memorias de Margarita Ledo de cando tiña vinte anos), ou ler a versión en texto (que vai cun pouco máis de detalle porque non se me dá ben sintetizar) aquí debaixo. Revisei a ver se atopaba fotos sendo feliz no Liceo e atopei algunha, como a que encabeza o artigo. Aínda así, para chegar a falar deste tema comecei con este tema de Franco Battiato e dando un pequeno rodeo.

Antes de nada quero falar dos karaokes. Desde aquí quero mandarlle un saúdo aos meus karaokes favoritos, que seguro que están pasándoo mal: o Makumba de Santiago, o Sitio Distinto de Santa Cristina e o Michelena de Pontevedra. Gústame moito cantar e gústame moito ver cantar á xente que quero, e ás veces tamén á xente que non coñezo, porque nos karaokes hai momentos nos que se expresan cousas cunha liberdade estraña que non hai noutros lugares, e créase ás veces unha empatía bonita entre a xente.

Aquí con Xacobe no karaoke de Pontevedra despois de ir ao Liceo

Viñen entón falar dos karaokes? Non, os karaokes eran unha metáfora. Isto que dixen creo que é certo, pero realmente ao falar dun sitio no que se expresan cousas cunha liberdade estraña que non hai noutros lugares, e no que se crea unha empatía bonita entre a xente, estaba pensando no Liceo Mutante de Pontevedra, que é un espazo autoxestionado no que tamén se canta, e que me fai mil veces máis falla que os karaokes. Desde marzo só puiden ir por alí unha vez, e penso moitas veces en como estarán. Non o penso tanto polas ganas de ir ver un concerto como pola idea de que estar alí é estar nun sitio no que sempre se aprende da actitude da xente, que é xenerosa e é curiosa e é crítica. Quero moito á xente que está alí, incluso á que non coñezo de nada, e quería usar esta sección de escusa para saber como está a xente do Liceo.

Sara: A volta á actividade logo do peche de marzo foi moi dificultosa, porque dentro da incertidume que tiñamos todas, nós ademais non encaixabamos en ningún dos modelos propostos polas institucións. Había cambios permanentes nas normas, e nós tivemos que facer un esforzo moi grande para atopar unha fórmula na que estivésemos cómodas e poder ofrecer un espazo seguro para todas. Houbo que reestruturar os espazos, cambiar os aforos, cambiar os protocolos para a entrada, houbo que facer equipos de limpeza e desinfección moi esixentes… e bueno, fómonos adaptando e cambiando en función do que funcionaba e do que non, e conseguimos ir facendo algo.

Seguramente os problemas polos que conta Sara que pasa o Liceo son parecidos aos de espazos e asociacións semellantes, sobre todo nesa cuestión de que as administracións case nunca pensan en poñer as cousas fáciles ao traballo asociativo e voluntario. O que representa para min o Liceo para outra xente pode representalo o Buril en Sarria, ou o Fuscalho na Guarda, ou un ateneo libertario ou un centro social okupado. Por iso tamén quixen saber como estaban en Acéfala, un espazo autoxestionado na Coruña que tivo a mala sorte de ter previsto abrir en abril. Acabou abrindo en xullo, e falei con Teo para que contase un pouco como foi o asunto.

Teo: O feito de que abrísemos entre o confinamento duro e o confinamento máis brando que hai agora, fixo que ao ser un espazo novo non chegase a tanta xente, ao mellor. Non puidemos darnos a coñecer tanto, non puidemos abrirnos tanto á cidade ou ao barrio para que a xente nova nos coñecera e se unira ao proxecto, e bueno iso tamén é unha boa faena. Outro punto importante que creo que se derivou de toda esta situación é que Acéfala está pensado como un espazo físico. É a esencia do proxecto, o feito de ter un lugar, un sitio de encontro, un obradoiro físico, e realmente unha das cousas que nos pasou cando tiñamos asembleas virtuais falando sobre este tema baralláronse cousas como facer certos eventos online, pero non tiña moito sentido.

Neste punto na radio fixemos unha pausa para poñer exemplos de como sonan estes espazos. Unha das veces que estiven en Acéfala estaban no medio dunha sesión de P.I.L.A., que é unha especie de clube de encontro para experimentar facendo ruido e electrónica caseira. Había unhas cantas stories no seu Instagram dese día e serven para facernos unha idea. Para min foi curioso (pero moi bonito) achegarme ao local de Acéfala, nun baixo xunto ao mercado de Monte Alto, e ver dentro xente dando golpes a obxectos metálicos e conectando cables. E tamén esa idea de aprender cousas en común. Creo que a autoxestión fai que o centro das cousas non sexa un intercambio económico, e que no mellor dos casos non participemos na cultura só como un público pasivo, senón que todo o mundo teña gana de contribuír á comunidade. De feito, o Liceo non só acolle eventos senón que é un espazo ao que a xente tamén ten ido a facer radio, serigrafía, obradoiros, a traballar na horta… e que serviu de entorno para o traballo de grupos como Cuchillo de Fuego, Urro, Unicornibot, Montclair, Columna Vegana ou Meus, así que pode soar así, cunha euforia particular:

Sara: Algo que foi vital neste tempo, non só foi facer ese esforzo de organización interna senón organizar cousas con outros colectivos, como a festa que organizaron no Colapso de Compostela a finais de agosto, que nos mantén vivas hoxe en día, a nivel tanto económico como de enerxías. Tamén Alouette Machine cos seus obradoiros e o seu apoio no calendario, etcétera, e todo o apoio que sentimos sempre, na xente que está mercando na tenda virtual

Estes espazos son, necesariamente, espazos. É algo que me comentaron tanto Sara como Teo, que explica que en Acéfala querían combinar a programación para o público co uso do local como un obradoiro, un estudio colectivo para os seus membros, e o confinamento “minou un pouco os ánimos para achegarse, comezar proxectos individuais alí…”. Pero estes espazos son tamén comunidades de colaboración que seguen existindo na distancia, e son moi necesarias porque moitas veces ao pensar na cultura pensámola, por inercia, como se fose simplemente unha serie de obxectos de consumo dos que queremos dispoñer. E iso existe, porque existe unha industria e existen uns oficios que necesitan de atención e medidas que os coiden co mesmo respecto que a calquera outro. Pero fóra da industria cultural existe moita cultura, que ofrece maneiras de pensar, de facer e de vivir que non están nos contextos profesionais. Na miña experiencia, alí pasan outras cousas. Pregunteilles a Sara e Teo polas semellanzas e diferenzas entre o asociacionismo e a industria cultural.

Sara: Non coñezo polo miúdo as necesidades da industria cultural aparte do evidente, do drama que é este parón de tantos meses, pero penso que quizais poida ser unha diferenza que nós temos unha necesidade enorme de estar xuntas, o colectivo que somos. O Liceo é un espazo no que se xeran certas sinerxias a través do contacto diario no noso local, nas asembleas, antes e despois dos eventos, nos días que se vai limpar… creo que sempre pensamos, sempre defendimos que o Liceo é un espazo especial porque é un espazo no que estamos xuntas e de aí xorden cousas marabillosas. 

Teo: A principal diferenza entre o que pode ser o asociacionismo cultural e a industria cultural neste momento, eu penso que o principal sería sinalar que nós non facemos isto para vender, para subsistir como pode facer un artista, un espazo como un museo, un café cultural ou un teatro. E ao fío disto veume á cabeza o tema da falta de espontaneidade, que é o que se deriva desta situación, á parte da falta de presencialidade física. Neste tipo de proxectos asemblearios, de asociacións culturais, de centros sociais, creo que o factor da espontaneidade está moi presente e é esencial.

Sara: Seguro que temos esas semellanzas de que necesitamos pagar as facturas, necesitamos pagar o aluguer, que é altísimo… Quizais esa desesperación polos cartos sexa algo que teñamos en común. Pero insisto en que creo que nós necesitamos algo máis aló, porque non facemos unha simple xestión de eventos para que sucedan, senón que é unha actividade voluntaria, un compromiso grande que temos para que iso exista no que non estamos recibindo salarios nin nada polo estilo e si moita satisfacción. Antes, polo menos.

Todos estes meses sen poder ter moito contacto coa xente fixéronme pensar na falta que me fan estes lugares e esta comunidade, que son sitios fondamente humanos e moi divertidos, nos que pasan cousas inesperadas e se forman vínculos intensos. Como os karaokes, pero máis. Se cadra non fun quen de explicalo ben dabondo, pero hai varias cousas na rede que poden axudar a comprender o traballo e as sensacións que hai nestes espazos. Vou dicir tres: o episodio sobre o Liceo do podcast Mundo Estrella (que conduce Edi Pou), o documental Mutantes de Álvaro Larriba e a canción “Xente bonita”, de Lamprea Explosiva. Non esquezades axudar a estes espazos nos momentos complicados, que logo devólveno con creces.

A universidade non realista

happy-university-students-with-notepads-CRHRR2

Traballo na Universidade de Santiago de Compostela como profesor interino, e fixen un artigo para Sobre as cousas con algunhas cousas sobre as que me fixo pensar o debate que segue habendo sobre que facer con este curso. Dinlle unhas cantas voltas e xa hai uns dez días que o fixen, pero supoño que como vai sobre a relación da educación co mercado e os cartos seguirá vindo máis ou menos ao caso dentro dun tempo. Está neste enlace.

Cinegalicia 2019

facebook.jpg

Hai uns meses chamoume Brais Romero, que dirixe A Cuarta Parede para comentarme unha idea que tivera: aproveitar o 30 aniversario de Cinegalicia (o evento no que se estrenaron Sempre Xonxa, de Chano Piñeiro; Continental, de Xavier Villaverde; e Urxa, de Carlos Piñeiro e Alfredo García Pinal) para poñer en valor o traballo creativo da xeración que naceu despois daquelo. Conseguiu o apoio económico da Deputación da Coruña e puxémonos en contacto con xente do ámbito do cinema, a música, as artes gráficas e a crítica para que elaboren pezas novas que dialoguen con aquelas dende diferentes ámbitos.

Esas pezas aínda non están feitas, pero vimos de facer pública a imaxe do proxecto (que fixo Roberta Vázquez), e tamén a xente que participa facendo esas novas obras: Adrián Canoura, Lara e Noa Castro, Iria Silvosa, Elba Souto, Charles Rapante (con Anxos Fazáns), Oh Ayatollah, Montse Piñeiro, Pepa Prieto Puy, Julia Huete, Sara Donoso, Clara Coira, Laura Ramos, Jesús Silva Anxo F. Couceiro. Tamén colaboran Camila Viéitez Andrés Sanjurjo.

Na web de A Cuarta Parede está dispoñible xa unha galería con vídeos nos que estas persoas explican que é que fan na súa obra creativa e un editorial no que se explica o sentido de volver outra vez sobre as mesmas películas.

 

España fatal

Fixen unhas ilustracións co Paint 3D para España fatal, o fanzine máis recente do Cosmonauta Tropical, o meu colectivo creativo favorito. Eles repasaron a actualidade e eu funlles mandando cousas en relación ao que ían comentando sobre El jefe infiltrado, a Familia Real, Madrid, a listeriosis… Máis cousas deles AQUÍ.

jefe infiltraola mechá 2madridmemes 2victoria federica

Rock de pirola

bon_scott_getty.jpg

Escribín un artigo para Sobre as cousas que en teoría vai sobre o concepto do rock de pirola, pero en realidade vai máis ben sobre a masculinidade, así que debe ir tamén sobre o patriarcado. Cando falo sobre música teño a sensación de dominar máis ou menos o tema, así que así teño un pouco de equilibrio para tratar unha cuestión sobre a que sempre dubido. Quería aproveitar para facerlle aquí un apéndice e incluír cousas que fun atopando ou lembrando e para as que alí non tiña espazo, como as imaxes de músicos homes sen camiseta. O texto, que utiliza o termo “pirola” 19 veces, podedes lelo aquíe debaixo van esas movidas que me parecía interesante compartir:

1. Este extracto de Ropa música chicos, as memorias de Viv Albertine, que me pareceu que ilustra bastante ben o tipo de cousas nas que teñen que pensar as mulleres que tocan nun grupo e que para os homes poden ser anatema:

“En un determinado momento se produce una discusión porque le digo a Palmolive que debería ponerse sostén cuando toca. Aporrea la batería con tal desenfreno que las tetas le saltan de un modo exagerado. Me responde que es una persona libre y que ella es así, ¿por qué tendría que cambiar? Afirma que no llevar sostén refleja una actitud más feminista que llevarlo. Le digo que, aunque tiene toda la razón, la imagen que ofrece mientras toca no se ajusta a sus ideales.

– Nadie nos va a tomar en serio si la gente no puede quitar los ojos de tus tetas. Ni siquiera yo puedo dejar de mirarlas cuando tocas. No queremos que el público venga a vernos por esa razón.

Ya sé que Palmolive es salvaje e indómita, que no lo hace por una cuestión sexual, pero la mayoría de la gente no ha visto jamás a una chica tocando la batería y en lugar de prestar atención a su interpretación y de pensar lo buena que es, están fascinados viendo cómo le botan las tetas. Al final llegamos a un acuerdo y Palmolive acepta ponerse un body para sujetar un poco su delantera.”

red hot chili peppers.jpg

2. Tamén sobre as Slits, a comparación que fago entre elas e os Clash penso que é algo que dixo de maneira bastante parecida a historiadora punk Helen Reddington na conferencia KISMIF de Porto en verán do ano pasado. Ela opinaba, se non lembro mal, que o termo post-punk tiña unha raíz machista porque servira para excluír ás Slits ou as Raincoats da xénese do punk cando, para ela, o seu rol era fundamental por como abriu a paleta musical do movemento máis aló do rock de garaxe. E aínda así penso que o centro do canon do punk sería máis ben Clash, Ramones, Sex Pistols. Conta máis aquí.

3. Este artigo de Kathleen Hanna para NME, que empeza xa dicindo algo que me parece moi inspirador e que é un pouco o que tiña na cabeza para escribir:

“Encantaríame escoitar a homes falando sobre a masculinidade e o dano que lles fai. Homes falando entre eles e a través de cancións sobre o xeito no que os roles de xénero tradicionais lles impiden ter o rango completo de emocións, poñéndoos nun lugar no que se supón que teñen que ser quen trae o pan á casa cando se cadra non é o que queren ou poden facer, e ensinándolles que a única maneira de conectar entre eles é a través do sexismo ou o racismo ou a homofobia”.

ian mackaye.jpg

4. “Suggestion”, de Fugazi, por ser unha canción feita por homes na que se lles pide aos homes que se poñan no lugar dunha muller. Supoño que os exercicios de empatía son o método que pode facer que o machismo perda terreo. No artigo de Kathleen Hanna, ela fala da canción, e tamén o fai Gareth Hutchens neste texto en The Guardian, onde recomenda o vídeo no que Amy Pickering (de Fire Alarm) canta a primeira parte da letra:

5. O blog Señoras que hablan de música serviume para atopar cousas moi interesantes de cara a seguir aprendendo e a estudar un pouco a cuestión de como os homes podemos ser útiles á hora de trasladar o feminismo a homes que non escoitan ás mulleres. Por exemplo, unha sección de cancións feministas cantadas por homes, na que estaba “Suggestion”, pero tamén “Male gaze” de Pissed Jeans ou “Valentine’s Day is Over” de Billy Bragg. E tamén uns comentarios sobre un libro de Matthew Bannister, White Boys, White Noise: Masculinities and 1980s Indie Guitar Rock, que me fai pensar de novo que a pirola no rock pode ser máis evidente, pero está de forma máis discreta onde ás veces pensamos que non:

“Para Bannister, el sonido del indie es “el sonido de hombres tranquilos haciendo mucho ruido“, la forma con la que los hombres “sin poder” se reafirman en su reparto del pastel frente a otras masculinidades hegemónicas, a la vez que perpetúan la exclusión de las mujeres. Esto supone desarrollar un intelectualismo y una estética masculina diferenciada, en oposición a las ideologías tradicionales del rock como expresión creativa física y espontánea. (…)

Incómodos ante las identidades de género convencionales de la música mainstream, parecería que los indies se abren a la expresión de los afectos. Sin embargo, según Bannister, cuando se analiza más detenidamente la aparente subversión de ese nuevo (anti)canon de “lo que mola” se entiende que sólo se cuestionan las formas y no el fondo, que sigue reproduciendo privilegios de género, clase y etnia. Para ello, se despliegan nuevas estrategias que poco contribuyen a las relaciones igualitarias, como el infantilismo, el amateurismo, la glorificación de la melancolía y el refuerzo de la desafección cool asociada a la masculinidad de clase media.

heredeiros.jpg

6. Unha Guía básica de empatía coas mulleres pensada para a escena musical que publicou hai tempo Laura Sales en Diagonalcon cousas básicas que a miúdo non pensamos. Por exemplo, unha cuestión sobre a representación feminina nas cancións: en cales aparecen mulleres que fagan algo que non sexa ser a parella dun home? Isto é unha cuestión que non é fácil de analizar por como as letras non sempre son concretas e os personaxes das cancións non están identificados en base ao seu xénero, pero pensalo pode ser bastante preocupante. Non sei, estará ben sempre que haxa música e personaxes que vaian máis aló do estereotipo. Nese sentido, flípame “Down from Dover”, de Dolly Parton, que é unha canción tristísima por realista e na que a fonte do drama é, finalmente, o patriarcado. E xa non vou poñer nada máis.

Mi perra Laika

laika2.jpg

O ano pasado publicouse o número 3 do fanzine El Cosmonauta Tropical, o meu grupo mediático favorito, autores desa cabeceira e doutras como España Hoy, España tal cual, Iker Jiménez… Colaborei facendo unha ilustración co Paint 3D, que é unha ferramenta moi guai se non sabes usala, para o texto “Mi perra Laika”, que me deixan reproducir aquí. Creo que é unha boa mostra da maxia do Cosmonauta, que saca da realidade moitas risas ao tempo que che fai ver o jodido desa realidade. Quizais neste texto xa se avanzaba a maneira na que funcionan os medios e a política hoxe, non sei. Neste número do Cosmonauta tamén colaborou esta lista de persoas de fantasía: Anxo F. Couceiro, Begoña García-Alén, Berto Fojo, Carleti, Amparo Dopico, Isabel Fernández Reviriego, Juan F. Navazas, Leo Sousa, María Villamarín, Natalia Umpierrez, Nuria Figueiredo, Olmo Cuña, Pepa Prieto, Rocío Quillahuaman, Santi Z, Sara García y Teresa Ferreiro. Podedes mercar as súas cousas aquí.

Mi perra Laika es una perrita blanca con manchas negras y marrones así más bien palleira. Mi perra Laika es muy buena y le gusta mucho perseguir gatos, hacer agujeros en el jardín y jugar a la pelota conmigo o con mi hermana. Mi perra Laika tiene una caseta pero vive en el fondo del jardín atada a un palo con una cadena. Mi perra Laika no es mi perra y ni siquiera estoy muy seguro de que siga viva. Laika era un pobre animal propiedad de Cani. Cani era un repetidor dos años mayor que acabó en nuestra clase en segundo de la ESO y siguió en nuestra clase hasta que volvió a repetir en segundo de bachiller. Cani era una presencia inquietante debido a su similitud con un morlock o una larva y a que era apodado Cani por Caníbal, pero con los años acabamos cogiéndole cariño. Gran contador de historias y trolas e imitador muy celebrado no tanto por la calidad de sus imitaciones sino por la comicidad inherente a su persona. Una de las razones del éxito escolar de Cani se debía a su perra Laika.

 
Mi perra Laika era la protagonista de una maravillosa redacción, una bella muestra de amor fraterno entre un chico y su perra, cuya lectura hacia saltar una lagrimilla en los ojos de cualquier lector. Un panegírico dedicado a un cuzo digno de un emperador o divinidad. Puede que Laika no fuera la mejor perra del mundo, ni desde luego Cani el mejor dueño del mundo, pero entre ambos existía una relación mágica sobre el papel que ningún hecho real podría romper. La redacción protagonizada por mi perra Laika tenía como objetivo nublar el pensamiento racional arrojando tantos sentimientos y emociones a la cara del profesor que éste fuese incapaz de juzgarla por su relación con el tema real y se viera obligado a aprobarle. Y funcionaba.

laika

 
Nadie entendía muy bien por qué pero Cani conseguía aprobar casi cualquier trabajo o redacción del ámbito de las humanidades, las ciencias sociales o los idiomas hablando de su perra Laika. Diciendo literalmente lo mismo sobre su perra Laika, porque más allá del primer párrafo el texto era siempre idéntico.

 
“El poblamiento disperso en el rural, por Cani Loquecoñosea:
En esta zona las casas están muy dispersas porque la gente tiene ganado y necesita mucho espacio para alimentarlo. El ganado suelen ser vacas. Además en las casas hay cerdos gallinas y perros. En mi casa tenemos gallinas y un perro. Mi perra Laika es una perrita…”

 
Con unas escasas líneas a modo de distracción sobre el tema a tratar se despacha cualquier duda razonable y se procede a la glosa de Laika. Esto también funcionaba en inglés e incluso en francés, my dog Laika o ma chienne Laika también cosecharon grandes éxitos muchos años consecutivos.

 
En los exámenes o trabajos más específicos Cani no tenía tanta suerte y era un visitante habitual de reválidas y exámenes de recuperación. Quizá el éxito de mi perra Laika le hizo confiarse y no dedicar el suficiente esfuerzo a las demás materias. Quizá Cani fuera gilipollas. Quizá simplemente se la sudaba todo, y sí que fuera un poco tonto.

 
No lo sé, no me toca a mí juzgar las capacidades cognitivas de Cani, menos teniendo en cuenta que probablemente tenga mucho más éxito que yo ahora mismo, pero lo que está claro es que en un momento de brillantez creó una de las mejores obras de la literatura occidental contemporánea, mi perra Laika. Si creemos que una obra literaria debería ser capaz de expresar las circunstancias y sentimientos del autor, está claro que mi perra Laika es una genialidad.

 
Como la destrucción de los budas de Afganistán, los cuadros quemados de Van Gogh o los escritos perdidos de Kafka, la pérdida en algún archivo de instituto de todos los originales de mi perra Laika constituye una tragedia en la que la Unesco debería tomar medidas. “Mi perra Laika es una perrita blanca con manchas negras y marrones…”

 

Entrevista a Leo Sousa

finalbarrenderossss_606

Leo Sousa é un dos meus artistas favoritos. Aquí arriba podedes ver un collage que fixo para El Cosmonauta Tropical que me encanta, e podedes ver case todo o que fixo na súa web ou nas súas redes. Sempre me fai cuestionarme cousas, fala da miña realidade dunha maneira crítica e non me aburre nunca. Reaprópiase e modifica imaxes dunha maneira que me gusta moito, e ademais ten humor, que sempre é máis fácil ser superserio. Fíxenlle unha entrevista para VINTE falando do seu traballo, e eles tamén lle encargaron a primeira ilustración da colección que acaban de arrincar. Eu non sei moito de ilustración nin de deseño pero si que había bastantes cousas polas que tiña curiosidade, como a cuestión de facer arte popular ou as implicacións de traballar por encargo en vez de desenvolver obra autónoma.

Aquí debaixo póñovos unha cita do que saíu publicado:

Se poño un peixe tento que sexa un peixe que recoñeza todo o mundo. Non sei se me explico: se son un especialista en peixes [risas] igual coñezo moitas especies de peixe que á xente lle resultarán alleas. Eu tento que o que fago sexa o máis popular posible, que as imaxes poidan recoñecerse a primeira vista, e aí radica a forza. Hai imaxes que xa evocan a calquera un impacto, porque teñen unha carga simbólica moi forte, e non teñen que ser unha cruz cristiá ou unha esvástica: unha cafeteira evoca moito, e unha cafeteira italiana, que usa todo o mundo, vai evocar máis que unha cafeteira de deseño de cores, que será máis allea.

E outra do que quedou fóra da edición:

Se enfocase o meu traballo como unha actividade artística, artística de museo ou de exposición, de estudio, iso sería interesante porque podería traballar sobre ideas, traballar sobre técnicas e de aí extraer as cousas. Aínda que siga pensando a arte gráfica como algo práctico paréceme interesante aplicar outras estéticas máis contemporáneas a min ao resultado final. É máis arriscado. O que me preocupa é que ves que moitas veces quen as aplica son movementos hipervangardistas que non entende nin Dios e que son moi pechados en si mesmos, ou Nike e as grandes marcas. Ou ves grandes estrelas da música e grandes divas que usan ese tipo de recursos, pero realmente boto en falta que se use dunha forma máis popular. Ou cunha mensaxe máis popular detrás, polo menos. Que non sexa tanto unha hiperabstracción vangardista ou a venda dun produto. Pero as grandes marcas usan ese tipo de ruídos porque saben que funcionan. O glitch obviamente funciona, porque por un lado ten un punto de que mola e non sabes moi ben por que. Ten un punto de que é algo novo, diferente… Pero bueno, as grandes marcas usan o glitch e ao mesmo tempo usan a fotocopia, esas tramas de serigrafía… A publicidade usa moito iso porque está xogando con emocións. Iso é o que quería dicir antes co ruído. Eu creo que o ruído suxire emocións. Ti miras os filtros de Instagram e ofréceche filtros imitando foto analóxica. Tes un filtro do século XXII? Non, tes un filtro de principios do século XX, cámara lomográfica ou non sei que, porque son emocións, son recordos que aínda que non os vivises (que eu non os vivín, que nacín no 90 e non teño tanta bagaxe dese tipo de imaxes) telos igual en base á cultura da televisión, a cultura dos libros…

Paxaradas Subt: “Fallen Down” de Epic Soundtracks

epic.jpg

Xa expliquei noutra entrada o que era Paxaradas Subt. Esta é outra das cancións que subtitulei, e que me flipa como todo o que escoitei de Epic Soundtracks dende que o descubrín nunha Rockdelux. Dáme moita pena que tivese un final tráxico porque me parecía unha persoa moi riquiña. Neste enlace está unha entrevista moi boa que lle fixo ao seu ídolo Alex Chilton. Debaixo, o clip coa canción subtitulada e o textiño que a acompañaba. Para colaborar co proxecto: paxaradassubt@gmail.com.

“Fallen Down” é unha canción que me obsesionou por como empeza, dende o primeiro segundo, preguntándose cal é o seu propio sentido, para que serve escribirlle unha canción a alguén que non está. Ademais, din que é a primeira canción na que se atreveu a cantar, porque non cría na súa voz, e as cancións sobre dúbidas sempre son interesantes entre tanta canción sobre certezas. Logo no final entendía algo como “Hey, now baby”, que realmente é como non dicir gran cousa, e nunha transcrición da letra que atopei en Internet poñía “Faith not fading” (“a fé non esvaece”, máis ou menos), que sería un final optimista. Pero é moi difícil de distinguir de “Faith now fading” (“a fé esvaece agora”, máis ou menos), que sería un final derrotista, así que a tradución é un pouco subxectiva.