Xente bonita 2: Hugo en Nova York

Lamprea Explosiva teñen unha canción que se chama “Xente bonita” que di “non queremos ser un produto máis, queremos sentir, queremos expresar e coñecer xente bonita, e coñecer xente guay”. Paréceme moi importante falar de como moitas veces o mercado e as paixóns non van da man, senón que baten. Penso moito niso cando vexo como moitas amigas e amigos que fixen cando tiñamos máis tempo libre teñen que renunciar a moitas das cousas que adoran polo traballo.

Pensando niso tiña a idea de facer pezas sobre amigas e amigos meus para falar desa tensión e celebrar a amizade, que é unha maneira de resistir ás forzas que gobernan o mundo, e xogar un pouco. Hai dous anos fun ver a Hugo a Nova York, onde el estaba facendo a tese en química orgánica contratado na universidade, e entrevisteino e graveino cando me deixou, e monteino estas semanas co que penso neste momento, que tampouco é que cambiase demasiado en dous anos. Ao principio leva unha voz en off e aí xa se explica un pouco todo.

O vídeo está colgado no Prenom Arquivo, onde xa hai xuntos unha chea de rexistros de cousas da vida, e tamén despois deste parágrafo. Antes deste fixera outra peza que se chamaba “Xente bonita” na Chanfaina Lab e penso que está ben ver en que se parecen e diferencian as dúas: quedou apuntada nesta entrada do blog.

Os traballos de Cinegalicia 2019

cinegalicia roberta

A Cuarta Parede publicou xa o total dos traballos de Cinegalicia 2019, o proxecto no que xuntamos a persoas nacidas en 1989 ou despois para facer vídeos, textos, músicas ou carteis que dialogasen coas películas do Cinegalicia orixinal: Sempre Xonxa, Continental e Urxa. A min paréceme que quedou moi bonito, que hai exemplos moi bos de como revisar o que había aquí hai 30 anos e cousas moi inspiradoras, con equilibrio entre o máis radical na forma e o máis popular.

Fixemos un catálogo que maquetou Camila Viéitez e que podedes descargar aquí. Está moi bonito tamén, e ten pequenas explicacións de cada peza por parte de quen a fixo (pero é un PDF e non se escoitan as músicas nin se ven os vídeos).

Cinegalicia 2019

facebook.jpg

Hai uns meses chamoume Brais Romero, que dirixe A Cuarta Parede para comentarme unha idea que tivera: aproveitar o 30 aniversario de Cinegalicia (o evento no que se estrenaron Sempre Xonxa, de Chano Piñeiro; Continental, de Xavier Villaverde; e Urxa, de Carlos Piñeiro e Alfredo García Pinal) para poñer en valor o traballo creativo da xeración que naceu despois daquelo. Conseguiu o apoio económico da Deputación da Coruña e puxémonos en contacto con xente do ámbito do cinema, a música, as artes gráficas e a crítica para que elaboren pezas novas que dialoguen con aquelas dende diferentes ámbitos.

Esas pezas aínda non están feitas, pero vimos de facer pública a imaxe do proxecto (que fixo Roberta Vázquez), e tamén a xente que participa facendo esas novas obras: Adrián Canoura, Lara e Noa Castro, Iria Silvosa, Elba Souto, Charles Rapante (con Anxos Fazáns), Oh Ayatollah, Montse Piñeiro, Pepa Prieto Puy, Julia Huete, Sara Donoso, Clara Coira, Laura Ramos, Jesús Silva Anxo F. Couceiro. Tamén colaboran Camila Viéitez Andrés Sanjurjo.

Na web de A Cuarta Parede está dispoñible xa unha galería con vídeos nos que estas persoas explican que é que fan na súa obra creativa e un editorial no que se explica o sentido de volver outra vez sobre as mesmas películas.

 

Son e visión #4: “Brotar” de Alifáfaro

alifafaro.jpg

Outra máis de ‘Son e visión’: falamos de música e imaxe na Radio Galega e, como non podemos poñer imaxes na radio, seguimos este método, que se escoitaches ou liches as entregas anteriores xa coñecerás:

  1. Poñémoslle a alguén unha música que non coñece e conta que imaxes lle evoca.
  2. A persoa que puxo imaxes a esa música explica como o fixo e como traballa.

Hoxe en día a música vai moitas veces acompañada de imaxes que nos dan feitas en forma de videoclip, pero hai un momento no que está aberta a que cada quen lle asocie as que se lle veñan á cabeza. Aquí buscamos recrear un pouco ese momento, e desta volta facémolo con ‘Brotar’, do dúo vigués Alifáfaro, a primeira música sen letra nesta sección. Participan Montse Piñeiro Anxo F. Couceiro.

Se queredes escoitar a sección tédela aquí. Se preferides ler, seguide cara abaixo. Se queredes xogar a ver que imaxes vos evoca, dádelle ao play no vídeo pero pechade os ollos, claro.

Desta volta o xogo da sección serviume de escusa para falar cun amigo que vive fóra e que me pareceu que podía dar unha perspectiva diferente á das anteriores semanas. El é Anxo F. Couceiro, é xornalista e se cadra tedes lido algún texto seu no País, Luzes, Vice, Pronto ou Lecturas, ou escoitado hai uns anos algunha colaboración súa aquí na Radio Galega, en Sala 5. Co de que a perspectiva ía ser diferente acertei, porque explicou bastante pormenorizadamente por que a música o levou a estas imaxes.

O primeiro que me vén á cabeza ao escoitar a música é así como un camiño de falso retorno. Digo de falso retorno porque esas cordas aloumiñadas do principio transmítenme sensación de volta á casa, pero ao mesmo tempo hai como un punteo naif, non sei se xilofonado ou que, que fai que non me tome moi en serio esa mesma volta á casa. Como se o tema quixese introducir un rollo dreamy pero de forma irónica. Entón para traducir a imaxes as voltas á casa eu recurriría ao Mago de Oz, que deixou como esmagada na memoria esa cousa literal das baldosas amarelas, pero neste caso como hai de fondo un piar tropical, diría que sería como un camiño de area no medio dunha illa pero con selva ao redor. Pero sería un camiño que se volve contra nós por esa cousa irónica da que che falaba antes, e tamén polos coros masculinos. Os coros masculinos para min teñen un lado perverso cando son adultos. É dicir, os coros na música, sobre todo na música contemporánea, que rescatan os coros da música clásica, tentan introducir como ese rollo anxelical, así como celestial, pero cando son coros masculinos e adultos transfórmase esa celestialidade nalgo inquietante. Porque un home adulto que canta nun coro é inmediatamente algo desagradable, como un fraile barrigudo do que non te podes fiar. E como é unha volta á casa, un camiño de volta á casa, pois imaxínome así a polifemos enormes que dalgún xeito están tentando enganarme, levándome por sendeiros equivocados ou algo así. Penso que nada máis porque é un tema bastante breve, e esa brevidade alimenta tamén esa sensación de falso retorno, de que pensas que estás idilicamente volvendo á túa casa por un camiño tropical fantástico pero en realidade hai uns xigantes que están facéndoche unha putada.

wizardofozrubyslippers0409b.jpg

A verdade é que fixen un pouco de trampa, porque cando dixen que esta era unha música do dúo Alifáfaro din a entender que eran un dúo musical, pero realmente son un dúo de música e animación, así que xa non hai o que falamos outras veces dun discurso na canción que choca ou coincide co discurso do videoclip, porque isto non é un videoclip. É unha curtametraxe na que Rubén Abad (que toca en Trilitrate, Cró ou Peña) se encarga da música e Montse Piñeiro das imaxes, e de feito, a melodía breve en plan Hawaii coa que arrinca a peza é a dunha cabeceira, como se fose a das “Merry Melodies” da Warner ou algo parecido. Pedinlle a Montse que nos describise o que se ve neste “Brotar”, para así poder tamén ver se se parece algo ao que imaxinou Anxo.

“Brotar” é unha peza que fala do pracer de facer libremente, do gusto polas cousas sinxelas e do traballo feito a man. É unha animación completamente artesanal, e está traballada principalmente coa técnica de animación de marionetas, e conta a historia de Mirta, unha personaxe misteriosa á que lle gusta recolectar flores e que agocha un segredo, ou máis ben sabe algo que nós descoñecemos.

O lado perverso que imaxinaba Anxo non aparece para min nas imaxes de “Brotar”, pero el partía de oír a música, como no proceso dos videoclips, e Alifáfaro formulan unha relación diferente entre o sonoro e o visual. Normalmente hai unha certa xerarquía entre as dúas cousas: no cine, o habitual é que quen compón a música o faga cando xa se crearon as imaxes, e no ámbito do videoclip xa vimos que sucede ao revés. Pregunteille a Montse se no seu caso algunha das partes primaba sobre a outra.

Neste caso non sabería dicir que é o que prima sobre cada cousa. Traballamos moito á par, pero este vídeo en concreto comezou pola animación. Mentres eu gravaba, Rubén fixo unha música e a partir do material que xa estaba avanzado (as personaxes, o storyboard), e unha vez que a peza estaba acabada, vimos que non era exactamente o que a peza precisaba, e entón compuxo algo concretamente para a imaxe. E despois, sobre iso que el compuxo axustamos cousas de montaxe e cambiamos algunha cousa máis pequena. En cambio agora, por exemplo, estamos a traballar a partir dunha música que el xa fixo e a idea é ir buscando ao longo un equilibrio entre as dúas partes, e sobre todo que os dous teñamos a máxima liberdade á hora de facer e de propoñer. Que bueno, é bastante sinxelo porque vivimos xuntos, e entón estamos compartindo moitas veces o proceso de traballo.

Ao ver “Brotar” temos uns intertítulos que van fiando para nós a historia, que se conta entre imaxes nas que vemos á protagonista no seu universo e outras que teñen un carácter máis abstracto se as sacamos do contexto. Ao tempo que se mesturan eses estilos, tamén se mesturan as texturas, sobre todo as da cerámica e do téxtil, pero tamén ata de plantas que recolleron para a ocasión. Déixase ver en todo iso a chea de recursos que ten Montse, que ten formación de escenógrafa e, ademais de ter feito imaxes para a música de Peña ou Mateo Mena, traballa coa ilustración e a cerámica artística. Pregunteille que lle aportaban a animación e o proxecto de Alifáfaro.

Este é un proxecto autoeditado, e a animación permíteme facer o que quero sen necesidade de ter moito diñeiro. Gústame moito facer maquetas en xeral, e as cousas a pequena escala dánseme ben e apórtanme algo como moi especial. A nivel de produción, tamén, por vir das artes escénicas, o feito de poder traballar materiais domésticos simplifica moitísimo o proxecto e sírvenos tamén para que se poida levar a cabo. A iluminación, por exemplo, que é unha das partes máis importantes para min, está feita con flexos e lámpadas de neveira, e ademais este formato permíteme xuntar o mundo da cerámica e o da escenografía, e ao mesmo tempo aprender algo novo tamén.

Todos eses recursos dan pé a un gran nivel de detalle dos escenarios e a personaxe. No facebook de Alifáfaro explican incluso que os libros que aparecen son reproducións a pequena escala dos que teñen pola casa. Manteñen así un equilibrio entre a fantasía e a realidade, e iso enténdese cando aparece o texto final que di “dedicado ás avoas”, porque a sensación que transmite “Brotar” é parecida á percepción que podemos ter delas de pequenos, cando enchemos o que non entendemos de todo coa imaxinación e algúns detalles nos quedan gravados na memoria. Montse explícao mellor:

A protagonista, Mirta, está inspirada moito nas miñas dúas avoas. O mandil, a Pamela da discoteca Pirámide que levaba para ir á finca, as mans enormes de sachadora profesional… a unha delas, Isolina, gustáballe moito andar descalza pola casa, e tiña os pés duros coma cañotos… e tamén esa cousa misteriosa que ten a personaxe vén da sabedoría de quen traballou no campo ou no mar, e que a min sempre me sorprendía, como de meiga vella. Sabían cando había que botar as patacas, o perexil para que nacese todo ben, os nomes de todos os peixes, os nomes dos paxaros… desfacían un traxe e sacaban dous [risas] e bueno, parecíanos algo moi sorprendente.

O que levamos visto ata agora con Montse ten que ver con esta primeira peza de Alifáfaro, pero, para ir rematando, quixen preguntarlle que plans de futuro tiñan ela e Rubén para o proxecto e se pensaban complementar o facer pezas audiovisuais como esta con algún tipo de espectáculo en directo. Isto foi o que me comentou:

Alifáfaro é un proxecto a longo prazo. A idea final si que é levalo ao directo, pero hai outras cousas que nos gustaría facer antes. Esta primeira parte do proxecto fala da memoria, e agora estamos a preparar un disco e un novo vídeo, ademais dun podcast no que falamos dos nosos referentes, as cousas que nos gustan… E bueno, para adaptalo algo ao escénico temos moitas ideas, que moitas veñen das marionetas e dos primeiros xoguetes de animación de finais do século XIX, e a idea tamén é traballar a maqueta no propio escenario. A nivel musical tamén ten a súa complexidade, porque nos gustaría ter como premisa prescindir de empregar cousas pregravadas, entón habería que contar con máis xente e para iso fan falta cartos. Así que imos moi pouco a pouco, dende o máis pequeno ata o máis grande despois.

Hoxe asomamos entón ao inicio dun traballo que pode acabar sendo moito máis complexo e extenderse en moitas direccións, pero por agora xa serve para seguir pensando en maneiras diferentes de relacionar a música e as imaxes. Se queredes comprobar como é realmente “Brotar” de Alifáfaro (que a estas alturas espero que si), tedes o enlace máis arriba.

Son e visión #1: “Xinxa” de Pantis

10250139_927402550706467_8752377215860045211_n.png

Onte empecei unha sección de verán na Radio Galega, desta volta falando de videoclips con Xiana. Podedes escoitala neste enlace, pero adaptei un pouco o texto para compartilo aquí e que poidades lelo. Chámase “Son e visión”, xogando un pouco cunha das miñas cancións favoritas de Bowie, que puxemos de sintonía. A foto de Pantis é de Mar Catarina.

Quería falar de videoclips pero parecíame complicado facelo na radio pola limitación que temos: a xente que nos estea escoitando non pode ver os vídeos, senón que tería que imaxinalos na súa cabeza. Así que se me ocorreu xogar precisamente con iso, porque antes de que algún realizador ou realizadora lle poña imaxes a unha canción, ten que inventar esas imaxes na cabeza cando a escoita. Logo a nós xa nos dan as imaxes feitas, pero pareceume que podíamos tentar recrear esa especie de momento de pureza inicial, poñéndolle a alguén unha canción da que non vise o vídeo e preguntándolle que imaxes lle evoca. Despois contrastaremos iso co proceso de traballo de quen finalmente fixo o clip.

Isto por escrito non funciona da mesma maneira, pero podedes facer o mesmo e xogar a escoitar o tema e ver que imaxes vos evoca. Desta primeira volta a canción é “Xinxa”, de Pantis.

Como esta sección é un pouco un experimento, quixen empezala con alguén de confianza por se acaso era un fiasco, e púxenlle a canción á miña irmá Elba, que me mandou uns audios explicando o que imaxinou ao escoitar “Xinxa”. Avisoume de que non entendía o que dicía a letra, así que se centrou na música. Cando se me ocorreu o de preguntar por estas imaxes, pensaba que a xente me falaría en abstracto de imaxes, paisaxes ou cores, pero ela elaborou unha narración completa con conflito e desenlace, tirando a outro xénero dentro do mundo dos videoclips. Este foi o conto:

Imaxineime un primeiro plano como do universo, así con estrelas, cometas, etc. Un fondo escuro e que fose facendo como un zoom cara unha nave espacial e ao final se colase como por unha fiestra desa nave, que dá á habitación dun dos extraterrestres que viven nela.

É como o día normal dese extraterrestre que vive aí coa súa familia, no seu minipoboado de extraterrestres. E de repente na nave aparece un sinal de que lles falta alimento. Entón aparece un radar que vai facendo así polo universo [fai ruido de radar]. Bueno, como un radar calquera [risas]. E cando pasa o radar por riba da Terra danse conta de que lles dá positivo en alimento. Non é que coman persoas ou que queiran matar á xente, a eles gústalles moito a mazá. Nesa pantalla sae así como un símbolo dunha mazá parpadeando enriba da Terra. Póñense todos moi contentos e din “por fin, atopamos alimento!”. Bueno, non din nada [risas], soa música detrás.

Entón a nave vaise achegando á Terra, aterrizan nela pero a xente pensa que os veñen matar, exterminar, comer ou o que sexa. Teñen medo e toda a xente empeza a correr, como escapando dos extraterrestres. E eles están como “que pasa?”. É boa xente. Bueno, boa xente non, bos extraterrestres. Van con toda a súa boa vontade, pero a xente pois iso, bota a correr porque ten medo, e finalmente aparece unha persoa que mata ao extraterrestre e á súa familia, que baixaran da nave. Dispáranlles. E a última imaxe do videoclip é un primeiro plano do extraterrestre protagonista que se levantara pola mañá na nave, cun papel na súa man no que ten debuxada unha mazá. E entón a cámara vai facendo un zoom ao revés [risas]. Antizoom. Como que se vai alonxando, vamos. E iso foi o que se me ocorreu. Seguro que non ten nada que ver coa canción, pero bueno.

Non sei se a estas alturas probastes a facer o exercicio de pensar que imaxes vos aparecen na cabeza. Para min é interesante ver como os videoclips son obras con dúas autorías en tensión: a de quen fai a canción, que di algo con ela, e a de quen lle pon imaxes, que pode ter o seu propio discurso (como vemos aquí no caso de Elba, que inventou este drama interplanetario no que o tema principal son os prexuízos). Pero este vídeo é un caso diferente, porque Rubén Domínguez, que é quen realizou o clip, é tamén Pantis, o autor da canción, así que os discursos do son e da imaxe teñen moito que ver. Así nos describiu el o vídeo de “Xinxa”.

Xinxa” é unha canción que fala de xuventude, de emigración e de abandono, e nela certas imaxes, que están presentes na letra, foron inspiradas en anacos de vídeos dun diario visual que fun facendo dende os 16 anos ata os 19 ou así, alí no Grove. Entón empreguín esas imaxes e esa relación coas palabras, esa devolta das palabras ás imaxes para crear o videoclip a través dese diario visual.

É posible que teñades visto, se non esta, outras pezas de Rubén, que comparte con Mar Catarina o proxecto Prenom e fixo os clips de cancións de Señor Anido, Os Amigos dos Músicos, Terbutalina ou Chicharrón, onde tamén toca. O vídeo de “Xinxa” ten moitos trazos do estilo de Rubén, que fragmenta, superpón e distorsiona moito as imaxes. Pero, no medio desa fragmentación, dá a sensación de que estamos accedendo a algo moi íntimo do que simplemente non temos todas as claves. Por unha parte, está presente a cualidade de moitos vídeos domésticos, nos que podemos recoñecer algo universal ou colectivo, elementos que se parecen a nós na paisaxe, os costumes ou os xestos da xente, que parece confiar na cámara. E pola outra, ten ese carácter de diario adolescente, entre o xogo, a poesía e a procura da identidade. Pregunteille a Rubén algo máis por ese diario visual e como o empezou.

Penso que naceu de forma espontánea, rexistrando cousas cotiás e tamén momentos que eu entendía como importantes na miña vida. Penso que este rexistro de momentos, que aos meus amigos por suposto non lles parecía de todo guai, era unha necesidade, unha especie de ansiedade da perda, de tentar que perdurara. Tamén despois gravín moitos vídeos de tránsito. Eu vivía en San Vicente, pero a miña vida tanto a nivel académico como persoal, social, blablabla, facíaa no Grove. Entón acostumaba a rexistrar moitos momentos do camiño. Tiña unha moto, unha Vespino, e moitas veces utilizaba a cámara para rexistrar ese camiño. Entón aí foise creando unha masa de vídeos bastante importante. E tamén hai bastante de autorrepresentación, autorretratos e todo iso.

Igual neste caso o proceso é un pouco diferente ao que pensaba ao propoñer a sección: no caso de Pantis, as cancións e os vídeos son habitualmente parte dun mesmo discurso, neste caso chegando ao extremo ao que facía referencia Rubén, no que as imaxes orixinais son a inspiración do tema. Interesábame saber entón que diferenza vía entre facer clips para os seus proxectos e facelos para a xente que llos encarga.

Dalgunha forma, con Pantis síntome extremadamente libre para facer o tipo de vídeo que me pida o corpo. Quizais permítome ser máis, por así dicilo, conceptual, e non adecuarme tanto á forma habitual dos clips. Entendo que cando recibo un encargo, a banda busca a nosa identidade, ou a miña identidade como realizador, pero tamén busca recoñecerse. Nos vídeos que fago para min mesmo, aí non hai ningunha dúbida, nin ningunha cortapisa ou autocensura, por así dicilo. E quizais nos encargos si que procuro limitar un pouco ese aspecto. Ás veces penso, con determinados vídeos, que se lles presentara as propostas que fago para min a outra xente daríanme con elas na cabeza ou algo así.

Rubén tamén explica que a maioría dos vídeos que dirixiu para Pantis fíxoos en moi pouco tempo, nun día ou dous, e son se cadra máis radicais, pero é bonito ver como nos máis de vinte clips que leva feitos hai unha personalidade e unhas inquedanzas que se manteñen. Por exemplo, esas imaxes de tránsito ou o carácter de diario aparecen tamén, doutra maneira, nos vídeos que dirixiu para “Ensíname” de Peña ou “Raiolo” de Musel. Isto deixa ver que, aínda que o videoclip nacese como un formato promocional (e siga tendo algo diso en moitos casos) existe a posibilidade de utilizalo para desenvolver un discurso artístico, que no caso de Rubén tamén se ve na maneira na que entende a relación entre a música, a letra e as imaxes.

Bueno, eu teño unha teima sobre iso, e o que imaxino sempre son, cando se trata dunha canción que ten texto e tal, son palabras en movemento. Xogar co movemento e a dinámica das sílabas trasladándoas a imaxes [isto, xa que aquí estamos por escrito, creo que é o que podedes ver en clips como os de “Tryin’ to fuck me” de Cudevaso, “Viaduto” de Pantis ou “Muinheira de costa” de Terbutalina]. E bueno, xa tamén como tradición audiovisual, buscar as colisións. Ás veces as apertas e ás veces as colisións. No caso dos videoclips mola que haxa un pouco de todo: que non sexan sempre colisións absolutas nin que todo o tempo vexamos referenciado en imaxes o que pensamos do texto.

Paréceme ben acabar este primeiro intento de xogar con esa relación entre son e imaxe con esta reflexión de Rubén sobre a necesidade de que os videoclips non sexan simples ilustracións do texto. Penso que é máis bonito deixar que a cabeza voe e que a música inspire visións libres. A estas alturas, se cadra a vós xa volas inspirou, así que poño aquí debaixo o clip de “Xinxa” para que poidades ver canto cadrou a vosa intuición coas imaxes que inventou el.

Cancións, caras e lugares. Rexistros dunha escena galega

fan unicornibot

Esta foto de David Tombilla no último concerto de Unicornibot, na que sae Gael Carballo gravando, está ilustrando o evento de Cancións, caras e lugares,unha sesión de vídeos de concertos dunha escena galega que programei para o Cinema no Xardín do Liceo Mutante, este venres 26, e cóntovos un pouco por se queredes vir.

De que escena galega falamos? Falar de escena underground galega, por exemplo, como se só houbese unha, sería faltar un pouco á verdade, porque case todas as escenas que haxa por aquí van ser underground e hai realidades nos mesmos lugares que apenas se tocan (iso pode ser triste, pero xa é outra cuestión). Para ter un punto de conexión, escollín vídeos nos que saen bandas que tocaron algunha vez no propio Liceo, co cal penso que se recolle unha especie de vínculo que está preto da autoxestión e dunha relación pouco xerárquica entre quen está no escenario e quen non: as persoas que tocan poden aparecer outro día bailando en primeira fila, ou facendo o son, ou a cea, ou gravando vídeos.

Tampouco quero rallar moito dándolle voltas a isto dos vídeos de concertos, porque xa falei deles nun texto que escribín hai un par de anos que se chama Equilibrios precarios. Pero si que quero repetir que me parece que estes rexistros son importantes e abren unha maneira de representar a realidade da música diferente á habitual no documental musical, nos medios especializados, nos videoclips e noutras formas que recollen concertos, en parte porque é un rexistro ao alcance de calquera:

  • Igual que a escena, é menos xerárquica: as bandas deixan de ser o elemento central e aparecen outras experiencias e persoas, ademais de que estes vídeos están gravados por artistas, profesionais e amateurs a partes iguais.
  • É bastante libre esteticamente: hai dende experimentos moi guais coa montaxe a vídeos de móbil completamente improvisados.
  • Parécese ao cinema doméstico: son imaxes moi importantes ou incomprensibles en función da relación que teñas con elas. Se non tes un coñecemento previo sobre o que (e a quen) estás vendo e escoitando é probable que te sintas como se vises o vídeo do cumpreanos dun neno austríaco. Se o tes, pode ser como ver a túa familia.
  • Ten un valor documental e etnográfico: recolle persoas, actividades e cancións que doutra maneira nunca serían recollidas e que ás veces nunca son gravadas.

Na sesión hai vídeos de Flaco Fláquez, David Tombilla, Teo e Sonia, Mar Catarina, Rubén Domínguez, Anxos Fazáns, Borja Vilas, Yasmin El Hachimi, Gael Carballo, Carlos M. Peñalver, Darío Real, Quete McFly e María Yáñez.

Saen Unicornibot, Mullet, Emilio José, Lamprea Explosiva, Meus, Zara, Telephones Rouges, Travesti Afgano, Glitchgirl, Fantasmage, Malandrómeda, Contenedor de Mierda, Terremoto Sí, Cuchillo de FuegoSrasrsra.

De Lomax a YouTube. Arquivando a música na era dixital

Odosa 1.JPG

Escribín para VINTE un texto sobre arquivos en liña que traballan coa música. É medio divagación persoal, medio lista de cousas que me gustaría que o mundo vise (por iso aparece Jonathan Richman), medio análise de aspectos importantes sobre como traballamos coa memoria dixital e medio crónica da conversa do mesmo título que fixemos na pasada MICE do Museo do Pobo Galego, un pouco partindo desa idea de que o traballo de alguén como Alan Lomax hoxe está repartido nun caos de xente que rexistra e divulga a música. No artigo falo sobre todo do Pasou o que pasou da CRTVG, do Prenom Arquivo, do Arquivo do Patrimonio Oral da Identidade do Museo do Pobo e de A Música Portuguesa a Gostar dela Própria, pero tamén de piratas, de MySpace ou das traballadoras de Odosa, que saen na imaxe de enriba, un exemplo de como a memoria tamén esvaece cando a rexistramos. Como falo de tantas cousas, da maioría delas falo pouco.

Podedes lelo aquí.

E de propina un vídeo atopado no proceso:

Xente bonita #1: Pepe das Flores, Toni Colombo e Mar Catarina

O verán pasado convidáronme ao Chanfaina Lab de San Sadurniño e fun con Toni facer unha peza alí, que acabou sendo sobre el, sobre Pepe das Flores e sobre Mar, que estaba alí para facer outra peza que acabamos protagonizando Toni e máis eu, Nimbo, e que é como un reverso desta cunha relación estraña: comparten algún plano, o momento e a xente, teñen actitudes diferentes, como se unha fose cara o misterio das cousas e outra cara a explicación dalgunhas. A miña é a explicación, claro. Outra vez, non puiden evitar poñerlle o nome “Xente bonita” pola canción de Lamprea Explosiva, que sona ao final. Esta está arriba, e Nimbo podedes vela debaixo tamén (non sei en que orde van mellor).

Toda a información sobre a peza, que significa e por que é como é, está aquí, na web de Fálame de San Sadurniño. Só quería engadir que adorei o Chanfaina porque, dentro do contexto xeral do que son os eventos cinematográficos, paréceme mellor que calquera outro por ser antixerárquico (mesturando as pezas de cineastas de prestixio coas de alumnado de instituto ou xente do concello) e por estar centrado en crear comunidade e facer que a xente teña capacidade para expresarse a través do cine.

Trazas: música e comunidade na MICE

“Eu xa escoitara todas as sinfonías, e toda a música de cámara, e o mellor jazz… e díxenme: “esta é a mellor música”. Había cincuenta homes negros traballando baixo o látego e a pistola e tiñan a alma para facer a canción máis marabillosa que escoitara nunca”.

Non é que unha música teña que ser necesariamente mellor que outra, pero isto que dicía Alan Lomax sobre as cancións de traballo dos presos que se ven en Afro-american Work Songs in a Texas Prison (de Toshi Seeger) paréceme importante. Hoxe en día, a nosa experiencia da música é case sempre recibila en lugar de creala. Escoitámola en todo momento, pero non nos xuntamos a miúdo para cantala, e se cadra por iso se nos esquece que unha canción que aparece na casa ou no traballo, ou na ducha, ou no karaoke, pode ser máis importante que a que sona en Radio 3, no Pazo da Ópera ou nos 40.

image-w1280.jpg

Hoxe empeza a Mostra Internacional de Cinema Etnográfico do Museo do Pobo Galego e participei dende o Cineclube de Compostela programando unhas películas para a sección Trazas que retratan diferentes músicas e a súa relación coas comunidades e persoas que as producen. En todo o mundo hai, e houbo, persoas que tocan e cantan e bailan porque necesitan facelo, ou que constrúen as súas identidades arredor de cancións e persoas que conectan co seu interior. E, por sorte, tamén hai quen se preocupa de rexistrar iso, moitas veces con esa noción revirada do que é importante, e que ao cabo dun tempo é de agradecer porque abre a posibilidade de pensar o que somos sen ter un relato único.

Nesta playlist pódense escoitar as diferentes músicas da sección. Nela, claro, hai exemplos das tradicións máis antigas, como o dos cantos de traballo dos que falaba Lomax. Pero están tamén algunhas maneiras de facer a música importante que inventamos dende aquela: cando vexo aos Telephones Rouges dando o seu primeiro concerto nun piso a miña primeira sensación é que, aínda que a música veña de influencias anglosaxonas, hai unha urxencia por facela e compartila coa xente máis achegada que a convirte nalgo moito máis preto da tradición folk do que pensaríamos nun comezo. Cando vexo a Peret cantando “Borriquito como tú” aos seus netos faime moita gracia a frase “soy el preferido de la juventud” porque debía ser un avó fantástico, pero á parte diso é máxico atopar un tema de éxito gañando outro sentido nun contexto íntimo e familiar. E cando vexo os bailes e o coleccionismo do northern soul en The Wigan Casino paréceme fascinante como unha comunidade foi capaz de crear unha escena na que o centro xa non estaba en quen interpreta a música, senón no que outra xente é quen de facer con ela. 

Fíxome moita ilusión xuntar estas pelis porque dan unha idea bastante ecléctica do que pode ser a etnografía e, en conxunto, paréceme que reflicten como de variadas e bonitas son as formas nas que conseguimos que a música sexa unha das cousas máis humanas que hai, incluso cando é a industria cultural e o comercio o que a filtra. Sempre nos amañamos para identificarnos con algún ritmo ou algunha melodía e sentirnos preto doutra xente no proceso.

Á parte disto, tamén vou moderar nunha conversa-vermú o domingo que se chama De Lomax a YouTube e que vai tratar precisamente sobre estas prácticas sociais comunitarias das que falo e diferentes arquivos online abertos que as rexistran e comparten. Paréceme bonito tratar a cuestión do arquivo no momento en que todos rexistramos e arquivamos momentos constantemente, normalmente a través de plataformas que pertencen a grandes corporacións e sen unha noción moi clara do efémero dos soportes dixitais. Ábrense outras posibilidades de elaborar o noso propio relato da identidade, pero tampouco teño moi claro ata que punto as exploramos.

Para falar de todo isto estarán María Jesús López do Arquivo da CRTVG, Concha Losada do Arquivo do Patrimonio Oral da Identidade (APOI) do propio Museo do PoboMar Catarina do Prenom Arquivo Patricia Costa de A Música Portuguesa a Gostar Dela Própria. Dous arquivos institucionais e dous que parten da propia comunidade, ás veces recollendo música onde sucede e ás veces poñéndoa en escena para a cámara ou a gravadora.

Todas as actividades e proxeccións da MICE son gratuítas. Vai haber cousas moi guais, incluíndo unha sección de cinema doméstico hoxe que me apetece moito. O folleto coa programación e os horarios está aquí.

La flor, de Mariano Llinás

Escribín unha reseña pequena de La flor, a película de Mariano Llinás que vin entre Cineuropa e o CGAI en decembro, porque ten tres partes e non fun quen de ir ás tres sesións seguidas. Pareceume marabillosa porque é sorprendente de maneiras moi diferentes, e parécese a moitas cousas moi diferentes da historia do cine sendo á vez unha cousa nova (se cadra pola cantidade de cousas ás que se parece, e se cadra por aquelas nas que non se parece a nada). Expliqueino un pouco mellor no texto, que sacaron onte en A Cuarta Parede como parte do seu repaso ao mellor do ano.