Sleepy Spice e o anonimato creativo

Hoxe estiven no Diario Cultural Zeta da Radio Galega falando con Antonio Méndez sobre o anonimato como recurso artístico e bueno, máis concretamente sobre Sleepy Spice. Podedes escoitar o podcast aquí e ler unha versión en texto aquí debaixo.

Como hoxe quería falar sobre o anonimato, estiven lendo un pouco sobre os Residents, que son se cadra o grupo que levou máis lonxe a cuestión. Eles levan facendo música desde os anos 70, e a súa imaxe máis habitual é cunhas máscaras en forma de globos oculares e sombreiros de copa. Non está aínda moi claro quen forma ou formou parte do grupo* máis aló dun señor que se chama Hardy Fox. Houbo quen especulaba con que os Residents fosen un seudónimo dos Beatles ou con que neles tocase xente de Devo ou dos Talking Heads… En fin, cada certo tempo aparecen artistas que xogan con máscaras ou ocultan relativamente a súa identidade, como Daft Punk, Sia ou Marshmello, e tentamos saber cousas sobre a súa vida. Ao final as cancións son unha forma de comunicación e queremos saber máis sobre esa xente que está comunicándonos algo.

Desta volta quixen facer ao revés, darlle a volta ao asunto e saber que pensa do tema unha desas artistas anónimas, así que lle mandei unhas preguntas a Sleepy Spice, que penso que é o exemplo máis claro deste recurso artístico na música galega de agora.

De Sleepy Spice sabemos pouco no que se refire a datos biográficos. Na súa bio do Instagram, o que conta é que fai cancións co móbil. Entre o Spotify e o Soundcloud hai uns dez ou once temas para escoitar, algúns máis pop, como “Outro lado”, e outros máis achegados ao trap ou ao reguetón. E logo, entre as portadas e o que ten nas redes hai unha estética que se mantén: domina a cor rosa, aparecen algunhas figuras icónicas como as Supernenas, a Guerreira Lúa de Sailor Moon, as protagonistas de Cluelesse cousas da linguaxe de internet. Podemos imaxinar mil cousas, pero non hai unha imaxe nin un nome propio que nos diga quen fai estas cancións. E como isto é moi interesante, pregunteille polo proceso de crearse a si mesma.

Sleepy Spice: O proxecto de Sleepy Spice comezou como un proxecto de produción autodidacta. Eu comecei a escribir temas do xénero urbano, digamos e entón para separar iso doutros proxectos que tiña creei esta personaxe, este nome e esta estética de cor rosa, memes, emojis, etcétera. Non aparece unha persoa porque bueno, paréceme interesante separar a miña persoa persoal, por dicilo dalgunha maneira, do que é este proxecto, que realmente é unha parte de min, da miña personalidade, da miña persoa moi diferente, moi esaxerada da realidade. Eu de pequena odiaba a cor rosa como por ser un símbolo de feminidade superesaxerado e agora é como que fago o contrario, reivindico esa cor rosa, reivindico todas as cousas femininas que me gustan e é un pouco esa estética.

Sleepy Spice comentoume tamén que a imaxe lle parecía “a maneira máis rápida de transmitir as ideas e a marca do artista”. O que me parece bonito é que esa imaxe non estea asociada a un corpo, porque iso dá para inventala desde cero e controlala por completo, sen contar coas limitacións que nos dá a nosa propia identidade.

Sleepy Spice: Precisamente esta idea do anonimato faime sentir máis libre nos temas dos que falo e na produción da miña música. Penso que é unha maneira de liberarme tamén a min dos meus outros proxectos musicais e da miña vida persoal. Unha forma de separar iso e de non ser xulgada por xente que xa me coñece doutras partes da vida. Entón por esa banda para min é útil.

A vida persoal das artistas inflúe moito en como recibimos a súa obra, e hai quen xoga con iso no seu favor e quen perde o control. No primeiro grupo poderíamos falar do último tema de C. Tangana, que ata na prensa xeralista se comenta se fala de Rosalía. Ou de toda a narrativa de Lemonade, de Beyoncé, arredor da infidelidade e o perdón a Jay-Z. No seu caso teño bastante claro que a obra artística de Beyoncé é tanto a súa música como a súa imaxe pública, que usa para narrar, aínda que sempre haxa unha dúbida sobre que cousas desa imaxe pública son calculadas, cales son casuais e cales son un uso creativo desas cousas casuais.

No lado da xente que perde o control da súa imaxe poderíamos pensar en artistas que proxectan unha idea na súa obra que logo entra en conflito co seu comportamento, como pasou con Michael Jackson. Supoño que hoxe é difícil escoitar as súas cancións sobre causas sociais sen pensar tamén nas acusacións de abuso sexual contra el. Pero sucedía incluso co seu corpo, coa cor da súa pel… xulgamos a obra a través do que pensamos da persoa. En base a isto, enténdese esa opción dos Residents ou de Daft Punk de enmascararse e evitar que haxa unha persoa que xulgar. Pero nos seus casos os temas parecen precisamente máis conceptuais, máis alleos ao carácter persoal, e ao escoitar a Sleepy Spice dá a sensación de que hai algo máis vivido, máis humano no que canta.

Sleepy Spice: Nas miñas letras maioritariamente falo de temas persoais, mais tamén collo experiencias doutras persoas, ou de amigas ou de xente que coñezo, ou ao mellor temas máis xerais, e tento escribir a partir dese punto de vista, mais penso que tamén partindo un pouco da experiencia propia. Pero por exemplo un tema que vai saír en tres semanas parte dunha historia dunha amiga miña sobre desamor e ese exercicio tamén é interesante, e gústame tamén facer ese tipo de composicións.

Igual ese lado persoal vén do uso da primeira persoa. Aínda que se poida cantar desde a perspectiva de diferentes persoas ou personaxes (como esta canción de Sonic Youth cantada desde a perspectiva de Karen Carpenter), ao final hai unha voz que nos conta cousas, e gústanos construír unha relación con esa voz. Aínda que recoñezamos algo como unha ficción, podemos atopar nela algunhas verdades. Escoitar música é unha cousa moi creativa, porque imaxinamos cousas que non están necesariamente aí, interpretamos, creamos unha narración… e no caso de Sleepy Spice, como xoga coa nosa curiosidade, creo que nos empuxa aínda máis a facelo. Pregunteille que imaxe cría que se facía a xente dela polas súas cancións.

Sleepy Spice: A verdade, non sei que imaxe ou que idea ten a xente de Sleepy Spice en base aos temas. Supoño que alguén da súa mesma idade, alguén con quen se podan identificar, pois unha moza nova de Galicia… Non sei, espero que recoñezan o aspecto queer das miñas letras e un pouco tamén o humor que hai nelas, que non todo é super serio, teño bastantes memes dentro das miñas cancións. Si, non sei, alguén que se pareza a eles.

Non sei se sinto a Sleepy Spice como alguén que se parece a min, pero si como unha persoa próxima. O outro día Andrea preguntaba en Twitter se alguén sabía quen era leepy Spice, que quería que fose amiga súa, e penso que vai por aí a sensación que me crea.

Gústame especialmente como en moitas cancións súas aparecen os coidados entre amigas, como en “Abur” (“consello prás amigas: non deixes que ninguén te foda a vida e dille abur”) ou “TQM“, e creo que a idea da amizade está presente no ton das letras, porque hai esa mestura entre a intimidade e o humor que se dá cando hai confianza. Ademais paréceme moi guai como as redes, o móbil e internet aparecen nas súas letras dunha forma natural, como en “Stories” (“vin que estabas en liña, mandeiche vinte emojis / só pra ver se contestabas, síntome un pouco stalker / ata abrín un puto Snapchat para ver se cun filtro cambiabas a túa cara”). E bueno, ao final o máis importante é que os seus temas dan ganas de cantar, de bailar ou das dúas cousas. Como ela mesma conta que no momento en que dea un concerto o hype de quen é vai pasar penso que podemos esforzarnos en sacar partido a esta etapa anónima.

*En 2008 os Residents tocaron en Pontevedra. Un amigo que daquela vivía alí díxome que uns señores que falaban inglés o pararan pola rúa e lle preguntaran por un sitio para comer e, no medio dunha conversa de cortesía acabaran dicíndolle que tocaban esa noite no Pazo da Cultura. Probablemente estou contando mal a anécdota, e tamén é probable que a anécdota fose inventada polo meu amigo, pero paréceme bonito pensar que o segredo dos Residents está sendo revelado en cada concerto deles a persoas aleatorias pola rúa ás que o tema non lles preocupa demasiado.

Importa o trebello?

Imaxe de Music Crowns

O domingo pasado volvín á Radio Galega ao Diario Cultural Zeta, desta volta falando con Antonio Méndez das ferramentas que usamos para facer música e como inflúen nela. Podedes escoitalo aquí ou ler a versión en texto debaixo. Intervén o Chicho do Funk (Ortiga, Boyanka Kostova, Esteban y Manuel, Bulto…) e soan Pega Monstro, Ortiga, Bulto, Laura LaMontagne e PicoAmperio, Chet Baker e Holly Herndon. No contido non falo de babosas pero pareceume unha boa oportunidade para recuperar esas imaxes, clásicos esquecidos da internet.

Mirando a música máis popular internacionalmente nos últimos anos, non é nada novo dicir que hai unha tendencia a que a electrónica teña máis peso e a que as guitarras eléctricas parezan algo relativamente anticuado. Lin un artigo do Washington Post que falaba de como Gibson, Fender e outras empresas fabricantes de guitarras estaban nunha crise moi grande porque xa non hai guitar heroes que fagan que a xente nova merque guitarras. Pero a min isto non me preocupa demasiado por dous motivos. Un, que a figura do guitar hero ten un aquel hipermasculino que está ben superar: polo que din no artigo, a figura que máis inspira agora mesmo a que alguén colla unha guitarra é Taylor Swift e o instrumento está deixando de ser tocado maioritariamente por nenos. Outro, que a xente nova fai seguramente máis música que antes, e moita dela co que ten a man, que a miúdo é o ordenador.

Aínda así, creo que o problema está en rexeitar unhas ferramentas ou outras, porque ao final a cuestión vai ter que ver co que fagamos con elas e tampouco son incompatibles. Para aprender máis sobre o tema, quixen falar con alguén que fixese música agora con ferramentas electrónicas pero que teña usado tamén instrumentos acústicos. E ocorréuseme pedirlle opinión ao Chicho do Funk, membro de Boyanka Kostova e que en solitario usa o nome de Ortiga.

Chicho: Os primeiros instrumentos que utilicei para facer música sempre foron guitarra e baixo, porque foron os meus instrumentos nai, foron cos que aprendín a tocar, e como sempre tiña bandas con formacións de instrumentos acústicos, se facía falta unha guitarra tocaba unha guitarra, se facía falta un baixo pois un baixo. Agora dende que fago músicas electrónicas, a miña relación con estes instrumentos é máis de buscar ideas, ir probando acompañamentos tocando por encima das bases que vou montando… Pero bueno, como en Ortiga hai veces que pega que toque unha guitarra e hai veces que non, pois non sei, intento ir vendo que é o que pide a canción, o que podería estar ben e traballo en función diso, entón se fai falta que toque a guitarra tócoa e se non mola pois non a toco e xa está.

Nun proxecto como Ortiga conviven entón as distintas ferramentas. En Galicia hai moita xente que traballa coa electrónica pero que previamente viña de participar en proxectos cunha instrumentación máis propia do rock, ou que vai alternando entre unhas cousas e outras. Algúns exemplos son Pantis (antes en Telephones Rouges), Glitchgirl (que estivera en Szentes), Las Cruzes (que participaban en Uppercut), Emilio José (que o mesmo fai Nativos digitais que toca cos Indígenas), Grande Amore (tamén en Oh Ayatollah) ou, como explicaba el, o propio Chicho, que en Esteban & Manuel xa usaba as caixas de ritmos pero hai tempo tamén tocaba o baixo en Vicky Polard ou en Bulto.

Supoño que na tendencia hai unha cuestión puramente musical, porque a xente creativa sempre vai ter curiosidade por investigar cos sons e os trebellos que vaian aparecendo. Pero tamén hai unha cuestión socioeconómica, que en Galicia sempre pesa moito porque a maioría de proxectos musicais non son profesionais. Nos exemplos de antes, os proxectos máis electrónicos son en solitario ou dúos, e nos proxectos previos había máis peso da idea do grupo de rock de catro ou cinco persoas. Cantos grupos son posibles mentres a xente estuda ou está no paro e deixan de selo cando alguén empeza a ter horarios máis esixentes ou ten que emigrar? Penso que unha chea. Pregunteille a Chicho como cría que afectaba a tecnoloxía á música de cada época e faloume das dúas cuestións.

Chicho: Sempre que haxa máis recursos dispoñibles eu considero que é positivo, e moitas veces na historia os avances tecnolóxicos que surxen fan que os sonidos dunha época non teñan nada que ver coa anterior. Por exemplo, cando surxiron as caixas de ritmos e todos esos rollos, claro, a xente empezou a facer house, techno y tal y cual e iso ata ese momento non existía. Quero dicir, antes a xente tiña baterías acústicas, guitarras… e xuntábanse para facer ruido. Entón paréceme guai que a partir dun avance tecnolóxico surxa outra forma de ver a música e outra forma de relacionarse con ela. E no meu caso, como chegou un punto no que non podía quedar coa xente habitualmente para facer música, as caixas de ritmos, samples e tal déronme a oportunidade de formar unha banda eu só e poder seguir tirando para diante, pois iso, aínda que non teña uns colegas cos que poder facer ruido todos xuntos. E joba, creo que é superpositivo porque, como dicía antes, é algo que ocurre e que é posible desde hai moi pouco tempo.

Entón, que hai desa idea de que a tecnoloxía dixital democratiza o acceso á cultura? É evidente que o dixital abaratou o acceso a moitas cousas que antes eran moi caras. Hai corenta anos moi pouca xente tiña unha cámara, por exemplo, e agora todo o mundo leva unha no móbil. Igual ca iso, agora a xente pode producir (e, se cadra máis importante, distribuír) música se cadra máis facilmente ca antes, pero tamén creo que moitas veces é unha cuestión de perspectiva, se pensamos que antes de que houbese radios e tocadiscos na casa, a música non era tanto algo que a xente escoitaba. É dicir, tamén o era, pero era algo que a xente facía, e facíao co que tiña a man, para pasalo ben ou para acompañarse traballando ou o que fose. É dicir, a maneira máis barata e máis democrática de facer música vai ser co propio corpo e coa propia voz, e nese sentido paréceme moi inspiradora a xente que ten de vez en cando a valentía de non necesitar nada máis. Nos últimos anos pasoume por exemplo con cousas como Ao cabo leirín, o disco de Faia, e tamén con esta canción de Laura LaMontagne, na que canta unha copla que, polo que lin, penso que recolleu a cantante e investigadora Susana Baca no norte de Perú e que fala tamén dalgunha maneira de como a xente pode expresarse e emocionar sen necesitar sequera saber escribir.

Precisamente Laura LaMontagne actúa agora con PicoAmperio nun proxecto que mestura a electrónica e elementos da tradición lírica galego-portuguesa ou recollidas da tradición oral, e esta semana van estar no Ciclo VanGal no Museo do Pobo Galego, con Faia, MounQup e Teresa Ferreiro. Supoño que escoitándoas en conxunto podemos ver esa tendencia a investigar nas tradicións e facer con ela cousas novas, como veñen facendo tamén Baiuca ou Mercedes Peón.

É isto tradición? Supoño que si, porque a tradición non é inmutable. Se cadra a tecnoloxía dispoñible nalgunha época era unha lata de sardiñas e unha botella de anís, e agora a tecnoloxía dispoñible é moito máis ampla. A min, que o que me gustaba cando tiña quince anos era o rock e o punk, levoume tempo desfacerme dos prexuízos fronte á electrónica, como se fose algo artificial, ou como se fose xente que non tocaba, pero ao final cada quen ten que usar as ferramentas que lle pareza e o que importa é o que fai con elas. Xusto pregunteille a Chicho se vía diferenza entre aplicar o dixital a xéneros que foron sempre electrónicos ou facelo á cumbia ou o mambo, que veñen dunha tradición acústica.

Chicho: Pois eu hoxe por hoxe os ordenadores, os efectos de produción… véxoos totalmente imprescindibles en todo tipo de estilos, sea trap, sea música de verbena, sea reguetón ou o que sea. Basicamente porque claro, vai chegar un momento no que a túa canción, sea do estilo que sea, vaise ver reducida nun estudio a un proxecto dixital nun programa de gravación. Ti cando estás gravando a todo se lle aplica efectos aínda que sexa por temas de cortar frecuencias, crear un equilibrio entre os instrumentos, que ningún tape a ningún, que todos se entendan… e iso tamén se consigue a base de meterlle 30.000 efectos a todo, e se fas rock a túa batería vai ter compresores, vai ter reverbs… que realmente é tan antinatural como ter un autotune nunha voz. Entón iso, véxoo practicamente igual. Se cadra en estilos electrónicos buscas ao mellor que o efecto se note máis, que o oyente note máis ese ambiente dixital pero bueno, como a nadie se lle ocorre escoitar trap sen autotune e esas cousas, a nadie se lle ocurre escoitar Slayer sen distorsión, a nadie se lle ocurre ver unha peli de acción sen os cromas… hoxe en día como todo é dixital, pois é dixital para todos. Eu creo, vaia.

Seguindo co que di Chicho, moitas veces hai unha idea de naturalidade que non relacionamos coa técnica, pero que si que ten relación con ela. O son gravado existe desde hai 150 anos, que tampouco é tanto tempo, e só a aparición do micrófono xa posibilitou que aparecesen novas formas de cantar. Por exemplo, nos anos 50 foi moi rompedora a maneira de cantar de Chet Baker, que é moi íntima, case susurrada, e que se cadra non tería sentido se non houbese amplificación.

Poderíamos pensar que isto sona “orgánico”. A min tamén mo parece, pero aí temos unha serie de prexuízos. Se vemos un ordenador ou un móbil, pensamos en tecnoloxía, e penso que non facemos o mesmo cando vemos unha guitarra (que é tecnoloxía igualmente). Se cadra hai un romanticismo asociado aos instrumentos que aínda non asociamos ao ordenador (lembreime agora de que xa escribín algo sobre isto que igual non teño tan claro agora). Probablemente pasa porque un violín está pensado para facer música e un ordenador está pensado para facer millóns de cousas. Pero, por exemplo, a compositora Holly Herndon, que estivo no Wos Festival de 2019, ten dito que o ordenador é o instrumento máis persoal que existe, e ten traballado para desmentir a idea de que a música de ordenador é unha música fría.

Captura do clip “Eternal“, dirixido por Mathew Dryhurst

No seu último disco, PROTO, Herndon desenvolveu unha intelixencia artificial e fíxoa colaborar cun grupo de vocalistas. A súa idea foi ir máis aló de pensar na máquina como unha ferramenta e pensar nela como unha colaboradora. Esta intelixencia, que se chama Spawn, vai aprendendo a partir de diferentes voces e sons e interprétaos á súa maneira coas súas propias variacións, glitches e distorsións, que non son predecibles. E en varias cancións o que fai é recuperar melodías ou modos de canto comunitarios, de pregunta e resposta, pero facendo que as persoas e a máquina interactúen. Vese neste “live training” no que Spawn aprende en resposta ao coro.

Acabará isto sendo o que soe “natural”? Non o sei, porque a propia Holly Herndon comenta como moitos dos experimentos musicais con intelixencia artificial tenden a unha automatización que parte da música que xa se fixo, caendo dalgún xeito na retromanía e a nostalxia. As convencións de cada época van cambiando. Cansamos dunha estética e pedimos outra, que igual é nova e igual é de hai anos, igual que por exemplo houbo un momento hai uns dez anos no que parece que houbo unha saturación do autotune e logo volveu estar de moda (e probablemente se miramos a países menos influídos polo mainstream estadounidense esta historia sexa distinta). Con todo, pasa o que dicía Chicho: o dixital está aí para todas as opcións, e o trebello importa porque inflúe na música que se fai (polo menos en canta xente a fai e como soa). Moitas veces úsase para imitar o que xa fixeron antes os instrumentos tradicionais, ás veces para alteralos e outras para facer algo que as persoas non poden facer por si soas. O futuro debería ir por aí, pero mentres alguén queira expresarse coa música mellor non pasar de ningunha ferramenta: a min vaime parecer igual de válido un ordenador que unha botella de anís.

Un intento de aprender cousas sobre como escoitamos música

Imaxe de Livincozy

O outro día comecei a colaborar no Diario Cultural Zeta da Radio Galega falando sobre modelos de escoita da música. Podedes escoitar o podcast da sección aquí, falado con Aser Álvarez, e ler debaixo unha versión en texto. Ao escribir isto lembreime de que xa pensara no tema hai uns anos cando fixeramos un Discoclube no Melonafest.

Hai uns meses vin a serie High Fidelity, que se basea na que foi durante bastante tempo a miña novela favorita e tamén unha das miñas pelis favoritas (non é que agora non me guste, pero xa non me identifico tanto co relato e con esa esencia parecida ao “eres lo que escuchas” de Radio3). Costoume volver implicarme coa historia en lugar de buscar parecidos e diferenzas, pero acabei pasándoo moi ben con ela e gustáronme moito algúns deses cambios que fai a serie respecto á novela de Nick Hornby e a película de Stephen Frears:

– A protagonista, Rob, pasa a ser unha muller, e hai máis personaxes que cambian de xénero ou de orientación sexual e non parece forzado.

– En vez de aparecérselle Bruce Springsteen, aparéceselle Debbie Harry. As referencias musicais tamén cambian moito e está ben para descubrir cousas e tentar entender un personaxe que, nese caso, si que sinte que a súa identidade é o que escoita.

– Xa non se fala da arte de gravar unha cinta (aquelo que se describía como “expresar os teus sentimentos coa poesía doutra xente”) senón da de facer unha playlist, que vén sendo parecido.

É tan parecido? Haberá quen entenda que si e a quen lle pareza un sacrilexio comparar o traballo de facer unha cinta, decorala a man, buscar os temas na colección propia, levar o esforzo de esperar a que se graven as cancións e todo iso, co que leva facer unha playlist co que haxa a man no Spotify. En calquera caso, on fai falla ser moi listo para darse de conta de que os nosos hábitos de escoita cambiaron moito co tempo: o mesmo personaxe aquí ten uns distintos. E, xa que normalmente asociamos a nosa identidade coa música que escoitamos, quería pensar en como afecta a isto a maneira na que a escoitamos. A miña sensación é que a maneira na que escoito música foi cambiando bastante co paso do tempo. Cando tiña 15 anos se cadra tiña 15 cds e escoitábaos sempre que podía, especialmente no radiocassette que tiña na habitación. Igual era por escoitalo na intimidade ou por ter 15 anos, pero creo que tiña con moita daquela música unha relación moi estreita, que hoxe me costa máis ter. Aínda que siga mercando e escoitando vinilos, escoito música sobre todo en YouTube e Bandcamp e coñezo máis cousas, pero ao mellor coñézoas con menos profundidade. E tamén penso que ao mesmo tempo que cambiaron os aparellos e as plataformas para escoitar cancións, foron cambiando as cancións tamén. En fin, que é un asunto complicado, e como non quería pensar sobre o tema eu só, fíxenlles a dúas persoas máis novas ca min unhas preguntas sobre os seus hábitos de escoita, que me contestaron amablemente con audios de whatsapp. Eles son Simón Cuba, que é o batería de Oh Ayatollah e Berta Franklin, e que tamén traballa como deseñador ou dj, e Tania Prieto, que canta e toca a guitarra no grupo vigués Cheap Lipstick e fai ademais debuxos que podedes ver no Instagram @pangeaflirts. Non é que falando con dúas persoas poidamos sacar conclusións sobre o mundo enteiro, pero si que serve para intuír algunhas tendencias e descubrir de paso algunha canción.

Simón: Eu só escoito música case de dous xeitos, o 90% do tempo a través do móbil con Spotify, xa levo moitos anos así e a verdade é que para min é moi cómodo, e senón, cando estou traballando no ordenador estou coa radio de YouTube da rapaza que está estudando, esta de lo-fi hip hop, e é a única forma na que escoito música. 

Tania: En xeral adoito escoitar máis música a través de Spotify ou Bandcamp, porque xeralmente escoito música co móbil, porque estou movéndome, estou no bus, estou camiñando… Tamén me encanta escoitar música cos auriculares a tope e non escoitar nada máis, entón co móbil é super fácil.

Un tema da lofi hip hop radio – beats to relax/study to

Logo da recomendación de Simón, estiven escoitando un anaco esa radio do lo-fi hip hop. Deume a sensación de que é música que vai ben para facer compañía como dixo el, que tamén me comentou que ás veces pon esa radio de fondo mentres escoita o telecole da USC. A min fíxome pensar precisamente en que fomos pasando a estar cada vez máis rodeados de música en todo momento, e teño unha relación de amor-odio con iso, porque moitas veces esa oferta tan grande lévame ao impulso de ir saltando de artista en artista e logo penso que non lles dou tempo a que acaben de contarme o que estivesen tentando dicir*. Falando con Tania e Simón penso que fomos vendo que as máquinas mandan moito, e a mesma persoa se comporta de maneira diferente segundo utiliza diferentes formatos e aparellos.

Tania: Antes escoitaba máis música en YouTube, no ordenador, e tamén mercaba e escoitaba moitos máis cds… basicamente porque recordo que na ESO tiña cancións descargadas e cabíanme no móbil 9 cancións que escoitaba en bucle. Creo que se gañou máis en accesibilidade, pero de todas formas eu tampouco é que vivise moitísimas dificultades para acceder a música máis diferente porque, non sei, cando comecei a escoitar música sempre estaba Soundcloud. Pero de todas formas a miña forma favorita de escoitar son os casetes, porque cambiar de canción é un pouco un percal, e co móbil adoito máis escoitar cancións soltas e saltar un montón de cancións. Igual pásome máis rato decidindo que canción escoitar.

Simón: Eu aínda me acordo do que era ter que descargar os discos por Torrent ou por eMule, entón o xeito de poder acceder a unha cantidade de música inxente si que cambiou moito, e eu penso que para ben. Pero bueno, penso que o de antes tiña un certo encanto porque facía que estiveras moito máis apegado á música que escoitabas. Imaxino que o feito de que sexa na adolescencia, a música chega máis, pero si que é certo que antes descubría unha canción que me gustara e vamos, estaba meses e meses escoitándoa moitísimo. Agora gárdoa nunha playlist, escóitoa de vez en cando e case xa nin me acorda de como se chama ou quen era o grupo.

The Radical Empathy of Do the Right Thing - The American Interest

A min en xeral unha cousa que me preocupa na vida é a relación coa tecnoloxía, esa dúbida de se nós usamos os instrumentos ou eles nos guían a nós. E en relación a iso o que quixen ver é se hai unha relación entre os medios que usamos para escoitar música e a música que escoitamos ou como a descubrimos. 

Tania: Normalmente se son bandas como máis famosas, máis coñecidas… adoito escoitalas máis no Spotify, e se son bandas locais se teño o cd ou o casete prefiro escoitala por ese medio. O que penso moitas veces é que se quero apoiar a un artista quizais as reproducións de Spotify non é algo que contribua demasiado e o formato físico si.

Simón: A xente que compre vinilos en Discogs e ese sexa o único xeito no que escoite música, seguramente vai escoitar música máis underground, ou se sempre está en Bandcamp ou plataformas así… vas ir cara outro tipo de música que se escoitas Spotify. Aí se non te dirixes un pouco a como o queres ti, ao final acabas escoitando ese “Top 50 España” ou eu que sei, que si que é así un pouco como os 40 principales. Entón si que penso que afecta moito. Como dixen antes, eu principalmente a música escóitoa en Spotify e tamén descubro todo por aí, coas playlist que prepara co teu algoritmo de escoitas, que si que hai veces que falla pero hai moitas o utras veces que si que teño atopado cousas moi chulas que penso que non as atoparía se fora doutra forma.

Parece entón que pode haber algunha fenda entre Spotify e outros medios e plataformas, por un lado no económico porque o seu modelo favorece máis á industria discográfica máis potente, e polo outro por se buscamos unha escoita máis ou menos activa. Pregunteille a Tania, por exemplo, que artistas escoitaba en cassette e díxome que as súas cintas favoritas eran a de Lamprea Explosiva (da que collín “Vellos podridos” para a sintonía da sección na radio, xa que o programa é para a xeración z) e a de Super Awkward Fucking Awesome de Kings of the Beach.

Outra cousa na que me deu por pensar é que, se as plataformas de streaming fan que escoitemos música dunha maneira distinta, é probable que tamén estean facendo que cambien as cancións. Sobre isto, Simón non se atreveu a dicirme nada e Tania comentou que fan que os grupos e artistas se centren máis nos singles e menos en facer discos longos. Estiven lendo un pouco sobre o tema e hai quen si que atopou algunhas cousas que xa non son como eran antes. Por exemplo, no fanzine Reflexiones musicales por Coki e Isa, das dúas ex-membros de Charades, falaban sobre unha canción de Jay-Z e Justin Timberlake:

jayz
Tirado do blog de Isabel Fernández Reviriego, La magia bruta

Penso que a canción podería ser esta que poño debaixo, aínda que “Holy Grail” tamén ten bastantes cambios.

Se escoitades ata o segundo 50 xa vos facedes a idea desa cuestión de como a canción pode cambiar moito dun momento a outro, encaixando coa descrición que fan Coki e Isa: fragmentos independentes, como se foses cambiando de emisora ou cambiando de pestana no ordenador. Música para estes novos hábitos nos que buscamos cousas novas compulsivamente. Estiven buscando máis cambios na música (ou, máis ben, buscando a alguén que os tivese identificado) e vin un estudo da revista The Pudding no que tamén comentaban como a media de compositores nas cancións do mainstream estadounidense foi medrando moito (de 1,9 en 1969 a 5,1 en 2017). “Suit & Tie” ten 8 compositores, “Uptown Funk” ten 11, etc. En La fábrica de canciones, John Seebrook explicaba como se foi instaurando un proceso de “base e gancho”: búscase unha base para un tema e o equipo de compositores busca melodías e elementos que chamen a atención do público a cada pouco. Parece ser que a xente cambia rápido de canción e para que unha escoita no Spotify dea cartos ten que durar máis de 30 segundos. O streaming tamén ten feito, segundo se comenta nun artigo da revista The Verge, que as cancións do mainstream sexan cada vez máis curtas (porque no negocio do streaming, máis cancións dan máis cartos). E, por outra banda, parece que acabou co que se chamaba “a guerra do volume”, unha tendencia a que cada vez as cancións estivesen máis comprimidas e competindo por sonar máis forte cando entrasen. Tamén en The Verge falaban da idea da “obertura pop”, como un cambio na maneira de introducir os temas: en lugar de utilizar longas intros que van meténdote na canción, meteríase un pequeno fragmento do retrouso nos primemiros 5 ou 10 segundos para que teñas o gancho na orella e che guste máis o retrouso cando efectivamente entre 30 segundos despois. Paréceme que é máis ou menos o que fai Dua Lipa en “Don’t Start Now”, por exemplo:

E aquí que pasa con isto? Botei un anaco pensando se algo disto se daba en Galicia. Composicións colectivas hainas, pero se cadra tamén as habería en 1969 se as cancións dos Rolling Stones as asinase todo o grupo e non só Mick Jagger e Keith Richards. Cancións curtas hai unha chea pero non creo que ninguén as faga pensando en forrarse. Cancións que parecen unha chea de cancións diferentes tamén as hai, especialmente as de Emilio José, pero non creo que respondan á mesma lóxica que as de Justin Timberlake e Jay-Z. E da guerra do volume pois tampouco sei, porque aquí tampouco é que se produza pensando en sonar na radio. Penso que a influencia que haxa será indirecta, porque aquí escoitamos o mainstream americano como en calquera parte do mundo, pero como somos periferia e non hai unha industria forte non temos a obriga de preocuparnos por destilar fórmulas que traduzan a música en moitos cartos (e, se me preguntas a min, é mellor así). E a influencia dos aparellos igual nótase máis no abaratamento da produción, que igual facilita que se traballe máis facilmente á marxe da idea dun grupo que se xunta nun local de ensaio. Por exemplo, Tania comentaba tamén que escoita bastante bedroom pop, o pop de dormitorio, que é unha tendencia que se dá por todo o mundo a facer cancións co que haxa pola casa, moitas veces con bases electrónicas e voces con moita reverb. Que é unha etiqueta que simplifica as cousas, como todas, pero por aquí podería ter que ver con algunhas cousas do que fai Mariagrep, como esta versión de Elia y Elizabeth que me parece moi bonita:

Facendo balance, penso que moitas veces caemos nunha actitude de “resistencia”, e de pensar que as cousas eran necesariamente mellores antes, e tampouco ten que ser así. Nunca van deixar de aparecer cancións que nos importen. Pero si que pode ser que nesa oferta cada vez máis grande de música haxa un pouco un exceso, que é outra cousa que me comentaba Simón:

Simón: En xeral si que, como músico, en concertos, si que noto que a xente cada vez… ou non sei se cada vez, porque ao mellor antes era así tamén, pero penso que lle presta pouca atención á música. Eu creo que é causa de que ao final en todos os sitios aos que vas hai un fío musical que para min é horrible, non xa pola música que poñan no fío, senón que o concepto de ter que estar sempre con algo de fondo, para min acaba sendo máis ruido que outra cousa e non penso que iso estea moi guai.

Para ir á contra dese fío musical, pregunteilles a Tania e a el polos contextos nos que escoitaban música con máis atención, e curiosamente as respostas eran opostas entre si. Simón faloume dos seus paseos: “o que máis me gusta de pasear case, que mira que me gusta moito pasear, é o tema de ir inmerso na música e de feito case é o único momento en que me poño discos enteiros. Sempre tento escollelos con moito coidado e para min ese é o momento de escoitar música. Para Tania parece un pouco ao revés: “se estou camiñando ou así adoito pasar moitísimo as cancións, en plan que non me decido a cal e escoito temas soltos. Se estou debuxando ou no bus ou así si que me cunde máis escoitar os álbumes seguidos prestándolles atención“. Contra as dinámicas ás que nos vemos un pouco arrastrados sempre cabe facer un esforzo, e nese sentido Simón pasou un tempo organizando o Ateneo Electrónico Instant Classic, que para min era unha cousa moi bonita que funcionaba en certa maneira como unha reacción ao contexto, porque tampouco hai que aceptar sempre as cousas como veñen.

Simón: Instant Classic xustamente consistía en escoitar música. Para min era o único aspecto importante. Para min era o único aspecto importante. Ir alí á Medusa, sentarse alí e darlle un pouco de gasto a Blanca e escoitar. Si que era certo que na parte de abaixo tiña o asunto de “zona de escoita silenciosa”, pero iso era xustamente para permitir escoitar a música, para permitir que os que estiveramos alí puidésemos vivir esa experiencia colectiva de estar escoitando algo, de estar participando todos nalgo, que nalgún momento si que penso que conseguimos e si que foron días moi guais. E penso que eso non o pode conseguir un só na casa poñendo un disco. Iniciei o proxecto porque xustamente quería darlle esa importancia á música, que para min ten. Tentar convertir como deberían ser, porque xa non son tanto, as salas de cine, pero coa música. Eu penso que hai que prestarlle atención, hai que tentar atender porque así é como mellor vai funcionar, como está pensada para facerse.

Meri na zona de escoita silenciosa

A experiencia de estar no Instant Classic fíxoseme estraña as dúas veces que fun, precisamente pola de tempo que había que non estaba parado e calado durante un disco enteiro. Pero no momento en que fun quen de esquecerme de min mesmo pareceume moi enriquecedor facer o que di Simón: escoitar música. Non é que chegase a outra conclusión máis clara. Non somos exactamente o que escoitamos, e tampouco a nosa identidade se resume en como escoitamos música, pero algo ten que ver. E para iso, mellor prestarlle atención.

Fan fan: Arredor de Ana Kiro

Interésanme moito as cousas que xorden de ser fan. Gústanme moito as emocións fortes que sinto cando admiro moito a alguén, a mestura entre sentir (por exemplo) que Jonathan Richman é un amigo no que apoiarme se me pasa algo e o medo a tentar facer que esa amizade sexa recíproca. Por ser fan de Jonathan penso que escribo como escribo (polo menos ás veces) e fago música como a fago. E o bo é que hai un montón de xente á que lle pasan cousas parecidas, inspiradas cada quen por quen lle cadra, rompendo coa idea de que o fandom é simplemente un mecanismo de consumo desbocado. Para min, ser fan é un motor creativo.

Pensando niso mesmo, quixen investigar máis sobre como a admiración se traduce en cousas na música e arredor, e empecei Fan fan. Agora é un podcast para VINTE, no que acabo de publicar a primeira entrega, que é sobre Ana Kiro e o seu fandom. Podedes escoitala aquí e ler unha peza de acompañamento aquí. Antes foi unha colaboración que fixen no Diario Cultural con Xiana Arias, e da que podedes ler e escoitar as anteriores entregas (sobre Aries, Los Hermanos Cubero e mensaxes de fan) aquí neste mesmo blog pulsando na categoría “Fan fan”.

Estou moi agradecido a toda a xente que é fan e que se presta a falar comigo ou a María Yáñez e a Xiana por cederme un oco para falar destas movidas. E tamén a Meri, que é quen me fixo fan de Ana e quen máis me ensinou sobre ela. A ver se vos gusta!

Xente bonita 2: Hugo en Nova York

Lamprea Explosiva teñen unha canción que se chama “Xente bonita” que di “non queremos ser un produto máis, queremos sentir, queremos expresar e coñecer xente bonita, e coñecer xente guay”. Paréceme moi importante falar de como moitas veces o mercado e as paixóns non van da man, senón que baten. Penso moito niso cando vexo como moitas amigas e amigos que fixen cando tiñamos máis tempo libre teñen que renunciar a moitas das cousas que adoran polo traballo.

Pensando niso tiña a idea de facer pezas sobre amigas e amigos meus para falar desa tensión e celebrar a amizade, que é unha maneira de resistir ás forzas que gobernan o mundo, e xogar un pouco. Hai dous anos fun ver a Hugo a Nova York, onde el estaba facendo a tese en química orgánica contratado na universidade, e entrevisteino e graveino cando me deixou, e monteino estas semanas co que penso neste momento, que tampouco é que cambiase demasiado en dous anos. Ao principio leva unha voz en off e aí xa se explica un pouco todo.

O vídeo está colgado no Prenom Arquivo, onde xa hai xuntos unha chea de rexistros de cousas da vida, e tamén despois deste parágrafo. Antes deste fixera outra peza que se chamaba “Xente bonita” na Chanfaina Lab e penso que está ben ver en que se parecen e diferencian as dúas: quedou apuntada nesta entrada do blog.

Adeus Feijóo

adeus feijoo

Estaba vendo os Desayunos de TVE e saía Feijóo e púxenme moi nervioso porque sempre retorce a realidade sen ningunha vergoña. Quiteille o son e puxen a Emilio José, primeiro a opción obvia e logo “A amizade” e o cinismo do presidente (que é unha das cualidades que máis odio) acabou dándome igual porque primeiro me deu risa e logo tenrura. Estou contento porque as cancións (falen do que falen) sexan quen de borrar rapidamente sentimentos horribles, pero tamén estou preocupado. Dentro de dous días hai eleccións e levo semanas compartindo información sobre unha chea de problemas que hai en Galicia que son responsabilidade dese señor:

 

 

 

 

 

 

 

Digo que levo semanas facendo isto porque non me costa nada atopar motivos para querer que perda o PP en cousas que pasan na miña vida diaria, sexa porque miña nai traballa no Sergas (e leva anos queixándose da falta de recursos e de persoal), porque miro os informativos da TVG (ata que me poño nervioso de máis), porque tiña os aforros nunha caixa, porque traballo na investigación ou porque me gustaría que emigrasen menos amiguis. Aínda que en realidade non é tanto cousa do que me afecte a min como cousa do que afecta a todo o mundo, do público. Pero sobre todo é que estou canso de poñerme nervioso e de perder o tempo en queixarme, que é unha cousa negativa. Case todo o debate xira arredor de Feijóo e o malo ou bo que é (ou de se é invencible), e gustaríame esquecer esa sensación, e que xirase arredor de cousas bonitas, de ideas para un país máis xusto e máis vivo. Ou ter a impresión de que quen está na presidencia non é unha mala persoa. Isto que digo é tan vago que ou ben sona ridículo ou ben sona a eslogan, pero bueno, tendo en conta estas cousas votei por correo polo Bloque e teño a ilusión de pensar nun mundo algo mellor a partir do luns.

* A imaxe é unha versión co Paint 3D da portada de “Adeus Feijóo”. Realmente igual non é o máis adecuado partir dunha canción que di “Touriño xa se foi, xa extirpamos o tumor. BNG, jajaja, se por min fora sempre na oposición” para explicar isto, pero bueno, é que me gustan moito o debuxo e a canción.

 

A universidade non realista

happy-university-students-with-notepads-CRHRR2

Traballo na Universidade de Santiago de Compostela como profesor interino, e fixen un artigo para Sobre as cousas con algunhas cousas sobre as que me fixo pensar o debate que segue habendo sobre que facer con este curso. Dinlle unhas cantas voltas e xa hai uns dez días que o fixen, pero supoño que como vai sobre a relación da educación co mercado e os cartos seguirá vindo máis ou menos ao caso dentro dun tempo. Está neste enlace.

Belo Horizonte / É o que hai

esposa_cristina calvete
Foto de Cristina Calvete

Xacobe traballou de runner nun festival de Madrid e mandounos ao resto de Esposa un audio emocionado porque levara en coche a Yo La Tengo e falara un pouco con eles. Foi moi bonito porque parecía feliz dunha maneira moi pura, penso que a que sae de verte de pronto moi preto de artistas dos que xa te sentías preto e non saír decepcionado de aí. Xa nos pasara algo parecido (pero moito máis raro) cando vimos un vídeo no que compraban o split que fixeramos Monstruo e Vietnam. Uns meses despois Yo La Tengo viñeron tocar a Santiago e desta vez comportámonos como fans Mar, Meri e máis eu: fixemos cola e en vez de levarlles un disco seu para que o asinasen regalámoslles un disco noso, cunha notiña e unha tipografía a man que nos fixo Zé Pequeno porque cadramos con el tomando algo antes do concerto. Ira Kaplan preguntounos onde estabamos e dixémoslle que alí, menos Xacobe que vivía en Madrid. “E como facedes para ensaiar? Por Skype?”, preguntou. “Non ensaiamos”, dixémoslle. El díxonos que non nos preocupásemos, que a eles tamén lles pasara e que era cuestión de paciencia e vontade. Estivemos preto deles tamén e non saímos decepcionados. Máis ben ao contrario.

WhatsApp Image 2020-04-19 at 15.16.59

Conto isto porque Esposa publicamos dous EPs, Belo Horizonte É o que hai, que levaban gravados moito tempo e que falan (sobre todo) de non poder estar preto uns dos outros. Co confinamento supoño que todo o mundo pode identificarse cos grupos que teñen que organizarse sen poder verse. Nós niso temos práctica. A metade do grupo vive en Madrid e a outra metade en Compostela, pero seguimos sendo un grupo. Aínda que a nosa actividade principal sexa ser un grupo de whatsapp para comentar a actualidade política e ofertas de traballo, ou un grupo de fans de Yo La Tengo (de quen facemos unha versión en É o que hai), somos un grupo de música. Un grupo que agora non pode compartir moito tempo, si: das oito cancións que sacamos tres xa saían en compilacións e catro son versións, dúas delas de cancións dun acorde e outra dunha que só ten guitarra e voces. Pero un grupo ao final, porque aínda que os nosos sons se gravasen en sitios a 600 quilómetros sonan xuntos e iso axúdame a sentir que estamos preto uns dos outros (e de todas as persoas das que falan as cancións), e faime moi feliz e quería apuntalo aquí.

Tempo libre

cibran_tempo libre_titulo 1

Ao empezar o confinamento púxenme a facer cancións na casa e fedellar cun programa de edición de audio e coas cousas que tiña a man: unha gravadora, un teclado multisonido, unha guitarra eléctrica sen cables nin amplificador e obxectos que había na habitación de miña irmá. Tamén pirateei solos de saxo e outros sons e ideas doutros textos, metín audios de whatsapp e bueno, fixen este EP que me deixaron colgar no bandcamp da xente bonita de Caracol Negro, que admiro moito polas cousas que fan e por como as fan. As cancións soan á cuarentena (é dicir, soan regular e non se entende ben o que din) pero tampouco falan dela maioritariamente porque algunhas ideas xa as tiña de antes e son as cousas que me preocupaban e que supoño que seguirán preocupándome cando isto pase: por que está lonxe a xente que quero, por que non nos tratamos mellor, como imos medrar…

A portada é un debuxo de Meri do sitio no que fixen as cancións. Paseino moi ben facéndoas, aprendendo algo e probando cousas novas como tentar facer algo parecido a unha canción folk ou un rap. Non é tan guai como facer música con amigas e amigos pero non están ausentes de todo, sexa porque soan no medio do barullo ou porque as letras falan deles.

Pasei un tempo pensando como chamarlle ao EP e chameille Tempo libre porque me parecía que tiña varios sentidos bonitos. Pasei máis tempo pensando como chamarme a min mesmo. Non se me ocorreu un seudónimo, pareceume que “Cibri” sería darlle demasiadas confianzas ao posible público e que usar os apelidos era darlle demasiada pouca e tampouco facía tanta falta tendo un nome minimamente raro (aínda que haxa unha chea de Cibráns facendo música en Galicia, un saúdo dende aquí). Así que quedei con Cibrán, na liña de cantantes como Benedicto, Bibiano, Amaia, Cecilia e así.

Escribín uns créditos bastante completos coas cousas concretas que roubei a cada quen, se escoitades o disco podedes botarlle un ollo a iso e ás letras. Tamén roubei cousas menos concretas a Jonathan Richman, Juan Wauters, Faia, Aries, Pantis ou Emilio José e estou moi agradecido á xente que me botou unha man ou unha escoita e me fixo perder a vergonza de compartir isto.

Os traballos de Cinegalicia 2019

cinegalicia roberta

A Cuarta Parede publicou xa o total dos traballos de Cinegalicia 2019, o proxecto no que xuntamos a persoas nacidas en 1989 ou despois para facer vídeos, textos, músicas ou carteis que dialogasen coas películas do Cinegalicia orixinal: Sempre Xonxa, Continental e Urxa. A min paréceme que quedou moi bonito, que hai exemplos moi bos de como revisar o que había aquí hai 30 anos e cousas moi inspiradoras, con equilibrio entre o máis radical na forma e o máis popular.

Fixemos un catálogo que maquetou Camila Viéitez e que podedes descargar aquí. Está moi bonito tamén, e ten pequenas explicacións de cada peza por parte de quen a fixo (pero é un PDF e non se escoitan as músicas nin se ven os vídeos).